Technique.pl - Wkład użytkownika [pl]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-04T16:16:16Z

Szdowk: /* Wnioski */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje rozkazy wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part
*Part Design
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównaniu nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiających tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami 3D. Jest wystarczająco stabilny do prowadzenia poważnych prac projektowych. Ale dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-04T16:09:09Z

Szdowk: /* FreeCAD */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje rozkazy wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part
*Part Design
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównaniu nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiających tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Jest wystarczająco stabilny do prowadzenia poważnych prac projektowych. Ale dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-04T06:09:49Z

Szdowk: /* Wnioski */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part
*Part Design
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównaniu nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiających tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Jest wystarczająco stabilny do prowadzenia poważnych prac projektowych. Ale dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T15:15:02Z

Szdowk: /* Organizacja wewnętrzna */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part
*Part Design
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównaniu nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiających tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T14:56:16Z

Szdowk: /* TechDraw */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównaniu nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiających tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T11:29:24Z

Szdowk: /* Wnioski */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiających tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T11:27:13Z

Szdowk: /* Pozostałe moduły */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiających tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Testy i próby

2026-04-02T09:11:35Z

Szdowk:

[[Category:Informacje administracyjne]]

[[SZROT]]

'''GOTOWE:'''

'''W tym miejscu będą chwilowo umieszczane testy i niekompletne artykuły...'''

[[中小企業]]

[[Simplex Superchampion]]

[[Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 3 RK-O-KUT Micropoise Tonearm]]

[[Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 4 Decca London International Tonearm]]

[[Wieża Hi – Fi - czyli powrót wieży Babel powrót po latach]]

[[Traktat o rysunkach]]

[[Chwała Szpulakom]]

[[Odrobina Szaleństwa czyli Kolumny Okrętowe]]

[[Goodmans a sprawa polska 2]]

[[Nowy gramofon w dziale gramofony naszych przyjaciół]]

[[Krótka historia ciepła cześć I]]

[[Co z tym ramieniem ? ćwiczenia praktyczne - drugi sezon ]]

[["Cyfrówka" czyli tryumf bezmyślności]]

[[Wybrane fragmenty historii gramofonów firmy Thorens rozdział 2 - pierwszy wielki przebój]]

[[Wybrane fragmenty historii gramofonów firmy Thorens rozdział 3 - Klasyka gatunku TD 150, TD 160, TD 125]]

[[Wybrane fragmenty historii gramofonów firmy Thorens rozdział 14 - ciekawostki]]

[[Pomoc:Spis_treści|Powrót]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T08:39:14Z

Szdowk: /* FreeCAD */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T08:38:44Z

Szdowk: /* FreeCAD */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowych pakietów. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T08:38:05Z

Szdowk: /* FreeCAD */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|FreeCAD to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowego oprogramowania. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T08:34:06Z

Szdowk: /* Part Design */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Freecad to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowego oprogramowania. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL. Na szczęście można sterować dokładnością odwzorowania geometrii modelu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T08:31:11Z

Szdowk: /* Part Design */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Freecad to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowego oprogramowania. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest B-rep. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T06:11:09Z

Szdowk: /* Wnioski */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Freecad to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowego oprogramowania. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Hmmm... Zobaczymy czym się zajmiemy w następnym odcinku ;)

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T06:06:07Z

Szdowk: /* Pozostałe moduły */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Freecad to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowego oprogramowania. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych oraz analizę wyników. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Strona główna

2026-04-02T06:03:06Z

Szdowk: /* Artykuły z roku 2026 (wydanie 2026) */

[[category:Aktualności]]__NOTOC__
'''Witamy na stronie Technique.pl'''

==Artykuły z roku 2026 ([[wydanie 2026]])==

*2026.04.02 [[CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]].
<center>
[[File:Cad4 freecad part design Screenshot 20260401 074613.jpg|130px|link=CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]]
[[File:Cad4 freecad part design kolo 2 Screenshot 20260401 074613.jpg|130px|link=CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]]
[[File:Cad4 freecad techdraw Screenshot 20260401 074613.jpg|130px|link=CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]]
</center>

*2026.03.10 [[Trzask prask i po trzasku]].
<center>
[[File:Moj egz -1.jpg|230px|link=Trzask prask i po trzasku]]
[[File:Dart page -3.jpg|85px|link=Trzask prask i po trzasku]]
[[File:Vinyl-NRS-Box-S3-Black-1024x576 con-1.jpg|230px|link=Trzask prask i po trzasku]]
</center>

*2026.03.01 [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]].
<center>
[[File:2 Screenshot 20260221 164437 cyst wire.jpg|115px|link=CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]
[[File:3 Screenshot 20260221 165152 cyst ray.jpg|115px|link=CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]
[[File:12 Screenshot 20260227 133916-silnik5.jpg|160px|link=CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]
</center>

*2026.02.20 [[Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]].
<center>
[[File:Wzorek -1.jpg|180px|link=Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]]
[[File:Kondensatory-1.jpg|110px|link=Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]]
[[File:Rozdział mocy-2.jpg|170px|link=Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]]
</center>

*2026.02.01 [[CAD cz.2: technika 2D]].
<center>
[[File:Megacad 4-2-demo 20260124 102635.jpg|115px|link=CAD cz.2: technika 2D]]
[[File:SimTel-IMG 20260128 201943.jpg|110px|link=CAD cz.2: technika 2D]]
[[File:QCAD-Screenshot 20260128 081947.jpg|140px|link=CAD cz.2: technika 2D]]
</center>

*2026.01.25 [[Olek czyli pół wieku z kolumnami]].
<center>
[[File:Naked sp-00001.jpg|140px|link=Olek czyli pół wieku z kolumnami]]
[[File:Olohorn-1.jpg|120px|link=Olek czyli pół wieku z kolumnami]]
[[File:11 (1).jpg|60px|link=Olek czyli pół wieku z kolumnami]]
</center>

*2026.01.18 [[CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]].
<center>
[[File:Vu3d-3.jpg|120px|link=CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]]
[[File:Prodesignii.jpg|145px|link=CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]]
[[File:Acad1a.jpg|140px|link=CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]]
</center>

==Artykuły z roku 2025 ([[wydanie 2025]])==
*2025.12.31 [[Quo Vadis Technique ?]]
<center>
[[File:DSC02819.JPG|120px|link=Quo Vadis Technique ?]]
[[File:Tetra-9.jpg|100px|link=Quo Vadis Technique ?]]
[[File:Acad1.jpg|120px|link=Quo Vadis Technique ?]]
</center>

*2025.12.29 [[Jest różnica czyli coming out]].
<center>
[[File:Yamaha1000- 1 small.jpg|80px|link=Jest różnica czyli coming out]]
[[File:Filtr -1.jpg|120px|link=Jest różnica czyli coming out]]
[[File:Quad 405 clone -1 .jpg|130px|link=Jest różnica czyli coming out]]
</center>

*2025.12.24 [[Powrót do przyszłości czyli HydroPeloponez]].
<center>
[[File:Polo 6732.jpg|120px|link=Powrót do przyszłości czyli HydroPeloponez]]
[[File:Polo 6319-1.jpg|120px|link=Powrót do przyszłości czyli HydroPeloponez]]
[[File:Polo 5808-1.jpg|120px|link=Powrót do przyszłości czyli HydroPeloponez]]
</center>

*2025.12.21 [[Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 2 EMI E.P.U. 100]].
<center>
[[File:EMI 100-1.JPG|120px|link=Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 2 EMI E.P.U. 100]]
[[File:EMI 100-5.JPG|120px|link=Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 2 EMI E.P.U. 100]]
[[File:EMI 100-6.JPG|120px|link=Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 2 EMI E.P.U. 100]]
</center>

*2025.12.20 [[Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 1 Leak]].
<center>
[[File:Leak- instrukcja - 1.jpg|60px|link=Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 1 Leak]]
[[File:Leak 13.JPG|120px|link=Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 1 Leak]]
[[File:Leak 4.JPG|120px|link=Ramiona w wieku emerytalnym - epizod 1 Leak]]
</center>

*2025.12.17 [[Królowa ramion Low Mass Infinity Black Widow]].
<center>
[[File:Black Widow - 1b.jpg|60px|link=Królowa ramion Low Mass Infinity Black Widow]]
[[File:Black widow dane-2.jpg|70px|link=Królowa ramion Low Mass Infinity Black Widow]]
[[File:Black Widow - 3.jpg|80px|link=Królowa ramion Low Mass Infinity Black Widow]]
</center>

*2025.12.10 [[Cmapm czyli nienerwowy powrót ramion 2025]].
<center>
[[File:Ram - 002.jpg|60px|link=Cmapm czyli nienerwowy powrót ramion 2025]]
[[File:DSC05814.JPG|120px|link=Cmapm czyli nienerwowy powrót ramion 2025]]
[[File:Sto-2.jpg|100px|link=Cmapm czyli nienerwowy powrót ramion 2025]]
</center>

*2025.12.04 [[Stary Pass czyli w oczekiwaniu na jubileusz]].
<center>
[[File:Tetra-0.jpg|86px|link=Stary Pass czyli w oczekiwaniu na jubileusz]]
[[File:Tetra-9.jpg|100px|link=Stary Pass czyli w oczekiwaniu na jubileusz]]
[[File:Penta - 2.jpg|100px|link=Stary Pass czyli w oczekiwaniu na jubileuszy]]
</center>

*2025.11.30 [[NA TAŚMIE – Wielościeżkowa historia Zakładów Radiowych Kasprzaka Relacja z wystawy]].
<center>
[[File:Wyst -09 20251021 175651-1.jpg|100px|link=NA TAŚMIE – Wielościeżkowa historia Zakładów Radiowych Kasprzaka Relacja z wystawy]]
[[File:Wyst -01 20251021 1.jpg|80px|link=NA TAŚMIE – Wielościeżkowa historia Zakładów Radiowych Kasprzaka Relacja z wystawy]]
[[File:Wyst -04 20251021 175918-1.jpg|120px|link=NA TAŚMIE – Wielościeżkowa historia Zakładów Radiowych Kasprzaka Relacja z wystawy]]
</center>

*2025.11.04 [[Hamownia dla małych silników, cz.3. Wykorzystanie alternatora w charakterze obciążenia. Sterowanie i konstrukcja]].
<center>
[[File:Rys 6a napiecie pradu wzbudzenia.jpg|130px|link=Hamownia dla małych silników, cz.3. Wykorzystanie alternatora w charakterze obciążenia. Sterowanie i konstrukcja]]
[[File:Hamownia hamulec.jpg|80px|link=Hamownia dla małych silników, cz.3. Wykorzystanie alternatora w charakterze obciążenia. Sterowanie i konstrukcja]]
[[File:H2-sprawnosc-alternatora.jpg|130px|link=Hamownia dla małych silników, cz.3. Wykorzystanie alternatora w charakterze obciążenia. Sterowanie i konstrukcja]]
</center>

*2025.10.10 [[Upadek prasy]].
<center>
[[File:1-IMG 20251009 174548.jpg|80px|link=Upadek prasy]]
[[File:2-IMG 20251009 174644.jpg|80px|link=Upadek prasy]]
[[File:4-IMG_20251011_180622.jpg|80px|link=Upadek prasy]]
</center>

==Artykuły z roku 2024 ([[wydanie 2024]])==
*2024.12.29 [[Wybrane fragmenty historii gramofonów firmy Thorens rozdział 1 - Powrót sentymentów]].
<center>
[[File:Refrenc 4.jpg|140px|link=Wybrane fragmenty historii gramofonów firmy Thorens rozdział 1 - Powrót sentymentów]]
[[File:Torref-5 sme.jpg|80px|link=Wybrane fragmenty historii gramofonów firmy Thorens rozdział 1 - Powrót sentymentów]]
[[File:Refrenc 1.jpg|140px|link=Wybrane fragmenty historii gramofonów firmy Thorens rozdział 1 - Powrót sentymentów]]
</center>

*2024.12.12 [[Od paska napędowego do sztucznej inteligencji]].
<center>
[[File:GdZsYYpA2AD39fIh-bis.png|140px|link=Od paska napędowego do sztucznej inteligencji]]
[[File:5jxBFlunqdOQY0QW bis .png|60px|link=Od paska napędowego do sztucznej inteligencji]]
[[File:G3MnFdxXPqKk0sPF.png|180px|link=Od paska napędowego do sztucznej inteligencji]]
</center>

*2024.12.10 [[30 lat później czyli powrót gramofonu Janka]].
<center>
[[File:Gra-Ja-01.jpg|170px|link=30 lat później czyli powrót gramofonu Janka]]
[[File:Gra-Ja-07.jpg|160px|link=30 lat później czyli powrót gramofonu Janka]]
[[File:Gra-Ja-18.jpg|150px|link=30 lat później czyli powrót gramofonu Janka]]
</center>

*2024.11.30 [[Generatory w służbie Narodu - część 1]].
<center>
[[File:Osc.png|120px|link=Generatory w służbie Narodu - część 1]]
[[File:Schemat ideowy.png|200px|link=Generatory w służbie Narodu - część 1]]
[[File:P lm833.png|170px|link=Generatory w służbie Narodu - część 1]]
</center>

*2024.11.26 [[Pol-Audio czyli wzmacniacz za 12 baniek]].
<center>
[[File:Opis - 1small.jpg|120px|link=Pol-Audio czyli wzmacniacz za 12 baniek]]
[[File:Pol-audio-02.jpg|190px|link=Pol-Audio czyli wzmacniacz za 12 baniek]]
[[File:Polaudio 2023 -3s.jpg|120px|link=Pol-Audio czyli wzmacniacz za 12 baniek]]
</center>

*2024.11.14 [[Syriusz B czyli kontynuacja]].
<center>
[[File:Syriusz 2-6a.jpg|139px|link=Syriusz B czyli kontynuacja]]
[[File:Syriusz B prime-2.jpg|190px|link=Syriusz B czyli kontynuacja]]
[[File:Syriusz 2-7.jpg|134px|link=Syriusz B czyli kontynuacja]]
</center>

*2024.10.31 [[Linijka czyli suplemencik]].
<center>
[[File:Old-5.jpg|80px|link=Linijka_czyli_suplemencik]]
[[File:Linijka_-15.jpg|190px|link=Linijka_czyli_suplemencik]]
[[File:Linijka - 1.jpg|70px|link=Linijka_czyli_suplemencik]]
</center>

*2024.04.08 [[Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze ciąg dalszy]].
<center>
[[File:Naped od gory-2.jpg|190px|link=Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze ciąg dalszy]]
[[File:Widok od spodu-1.jpg|190px|link=Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze ciąg dalszy]]
[[File:Naped od gory-0.jpg|190px|link=Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze ciąg dalszy]]
</center>

*2024.04.01 [[Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze]].
<center>
[[File:Widok z gory-0a.jpg|129px|link=Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze]]
[[File:Stroboskop-1.jpg|190px|link=Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze]]
[[File:Widok ogolny -2 .jpg|190px|link=Perły z lamusa - niezwykłe zjawiska w Fonomasterze]]
</center>

*2024.02.14 [[Drukujemy maszynę parową - pliki]].
<center>
[[File:4 Skrzynia zaworowa.jpg|190px|link=Drukujemy maszynę parową - pliki]]
[[File:3 Tloczysko 3.jpg|220px|link=Drukujemy maszynę parową - pliki]]
[[File:5 Pokrywa skrzyni zaworowej.jpg|110px|link=Drukujemy maszynę parową - pliki]]
</center>

==Artykuły z roku 2023 ([[wydanie 2023]])==
*2023.12.29 [[Drukujemy maszynę parową]].
<center>
[[File:Technique_pl_IMG_20230824_140525.jpg|140px|link=Drukujemy maszynę parową]]
[[File:Technique_pl_Screenshot_20231229_081158.jpg|200px|link=Drukujemy maszynę parową]]
[[File:Technique_pl_IMG_20231127_141546.jpg|140px|link=Drukujemy maszynę parową]]
</center>

*2023.10.09 [[Perły z lamusa czyli nostalgia kontra zdrowy rozsądek]].
<center>
[[File:Zestaw-3.jpg|190px|link=Perły z lamusa czyli nostalgia kontra zdrowy rozsądek]]
[[File:Zestaw-1.jpg|210px|link=Perły z lamusa czyli nostalgia kontra zdrowy rozsądek]]
[[File:W600-7.jpg|260px|link=Perły z lamusa czyli nostalgia kontra zdrowy rozsądek]]
</center>

*2023.09.17 [[Nowy Gramofon Część V Wielki Finał - czyli ostateczne zamkniecie tekstu z roku 2021]].
<center>
[[File:Kwia2021-7.jpg|140px|link=Nowy Gramofon Część V Wielki Finał - czyli ostateczne zamkniecie tekstu z roku 2021]]
[[File:100 5708-re1.jpg|100px|link=Nowy Gramofon Część V Wielki Finał - czyli ostateczne zamkniecie tekstu z roku 2021]]
[[File:100 5714-re1.jpg|140px|link=Nowy Gramofon Część V Wielki Finał - czyli ostateczne zamkniecie tekstu z roku 2021]]
</center>

*2023.09.11 [[Co z tym ramieniem ? ćwiczenia praktyczne]].
<center>
[[File:Head shell-2.jpg|100px|link=Co z tym ramieniem ? ćwiczenia praktyczne]]
[[File:2-12D-1.jpg|240px|link=Co z tym ramieniem ? ćwiczenia praktyczne]]
[[File:Gemini -4.jpg|100px|link=Co z tym ramieniem ? ćwiczenia praktyczne]]
</center>

*2023.08.02 [[Elektronika od Wielkiego Wybuchu]].
<center>
[[File:BAMBINO 2 SCHEMAT.jpg|100px|link=Elektronika od Wielkiego Wybuchu]]
[[File:Rysunek-46b.jpg|150px|link=Elektronika od Wielkiego Wybuchu]]
[[File:Rysunek-40a.jpg|150px|link=Elektronika od Wielkiego Wybuchu]]
</center>

*2023.07.20 [[Co z tym ramieniem ? Dual w DIY czyli ramię specjalnej troski]].
<center>
[[File:607etc-6.jpg|150px|link=Co z tym ramieniem ? Dual w DIY czyli ramię specjalnej troski]]
[[File:Dual 607 617 edit -5b.jpg|130px|link=Co z tym ramieniem ? Dual w DIY czyli ramię specjalnej troski]]
[[File:Dumet-4.jpg|130px|link=Co z tym ramieniem ? Dual w DIY czyli ramię specjalnej troski]]
</center>

*2023.07.18 [[Co z tym ramieniem ? czyli traktat o produkcji sera]].
<center>
[[File:1101 dok-3.jpg|120px|link=Co z tym ramieniem ? czyli traktat o produkcji sera]]
[[File:Test papierosow-2.jpg|190px|link=Co z tym ramieniem ? czyli traktat o produkcji sera]]
[[File:Ser-1.jpg|140px|link=Co z tym ramieniem ? czyli traktat o produkcji sera]]
</center>

*2023.04.23 [[Syriusz A czyli historia gramofonu Janka z Mielca]].
<center>
[[File:Podstawa-1-IMG 20210809 162040.jpg|150px|link=Syriusz A czyli historia gramofonu Janka z Mielca]]
[[File:Widok ogolny -2-IMG 20210809 163151.jpg|160px|link=Syriusz A czyli historia gramofonu Janka z Mielca]]
[[File:Podstawa-3-IMG 20210809 162059.jpg|200px|link=Syriusz A czyli historia gramofonu Janka z Mielca]]
</center>

*2023.04.06 [[Gramofon dla wszystkich czyli akt gramofonowej kapitulacji]].
<center>
[[File:Postument_-1.jpg|200px|link=Gramofon dla wszystkich czyli akt gramofonowej kapitulacji]]
[[File:Ogolny z góry-2.jpg|160px|link=Gramofon dla wszystkich czyli akt gramofonowej kapitulacji]]
[[File:Nóżka-111.jpg|150px|link=Gramofon dla wszystkich czyli akt gramofonowej kapitulacji]]
</center>

*2023.02.28 [[System zdalnego sterowania do magnetofonu Revox A77]].
<center>
[[File:Revoxa77-mod1.jpg|180px|link=System zdalnego sterowania do magnetofonu Revox A77]]
[[File:Revoxa77-sch3.png|250px|link=System zdalnego sterowania do magnetofonu Revox A77]]
[[File:Revoxa77-pilot1.jpg|110px|link=System zdalnego sterowania do magnetofonu Revox A77]]
</center>

*2023.01.29 [[Budapeszt w Warszawie czyli sukces marki Videoton nad Wisłą]].
<center>
[[File:Midimax-3.jpg|110px|link=Budapeszt w Warszawie czyli sukces marki Videoton nad Wisłą]]
[[File:Halka -01.jpg|430px|link=Budapeszt w Warszawie czyli sukces marki Videoton nad Wisłą]]
[[File:ENC-4.jpg|150px|link=Budapeszt w Warszawie czyli sukces marki Videoton nad Wisłą]]
</center>

==Artykuły z roku 2022 ([[wydanie 2022]])==

*2022.12.24 [[Po co komu Winyl? czyli osobisty wstęp do gramofonów]].
<center>
[[File:Pre-02.jpg|180px|link=Po co komu Winyl? czyli osobisty wstęp do gramofonów]]
[[File:Tr200-2.jpg|230px|link=Po co komu Winyl? czyli osobisty wstęp do gramofonów]]
[[File:Pre-08.jpg|150px|link=Po co komu Winyl? czyli osobisty wstęp do gramofonów]]
</center>

*2022.11.19 [[Hamownia dla małych silników, cz.2.]]
<center>
[[File:H2-tabliczka-znamionowa.jpg|130px|link=Hamownia dla małych silników, cz.2.]]
[[File:H2-zdjecie-z-ekranu-oscyloskopu-IMG 20220721 070321.jpg|120px|link=Hamownia dla małych silników, cz.2.]]
[[File:H2-moment-obrotowy-i-moc.jpg|140px|link=Hamownia dla małych silników, cz.2.]]
</center>

*2022.09.23 [[Hamownia dla małych silników, cz.1.]]
<center>
[[File:Hamownia widok ogolny 1.jpg|100px|link=Hamownia dla małych silników, cz.1.]]
[[File:Hamownia stanowisko pomiarowe.jpg|130px|link=Hamownia dla małych silników, cz.1.]]
[[File:Hamownia zdjecie z ekranu.jpg|130px|link=Hamownia dla małych silników, cz.1.]]
</center>

*2022.05.24 [[Termowizja niskobudżetowa]].
<center>
[[File:P2-1652968491337.jpg|100px|link=Termowizja niskobudżetowa]]
[[File:P2-IMG 20220519 160510.jpg|100px|link=Termowizja niskobudżetowa]]
[[File:P22-1653281832408.jpg|100px|link=Termowizja niskobudżetowa]]
</center>

*2022.04.29 [[MK235_2022|Magnetofon MK235]].
<center>
[[File:Mk232p IMG-20211024-WA0000.jpg|135px|link=MK235_2022]]
[[File:C235 1.jpg|100px|link=MK235_2022]]
[[File:Mk235 mk prom.jpg|135px|link=MK235_2022]]
</center>

*2022.03.24 [[Technologie addytywne 2022]].
<center>
[[File:Sprzeglo2.jpg|120px|link=Technologie addytywne 2022]]
[[File:Zasilacz-photo 2022-03-12 13-41-06.jpg|135px|link=Technologie addytywne 2022]]
[[File:Klawisz-IMG 20220305 142123.jpg|135px|link=Technologie addytywne 2022]]
</center>

*2022.02.19 [[Rekonstrukcja zdalnego sterowania]].
<center>
[[File:Wnetrze pilota IMG 20211107 114729.jpg|140px|link=Rekonstrukcja zdalnego sterowania]]
[[File:Schemat-mc14502x.jpg|220px|link=Rekonstrukcja zdalnego sterowania]]
[[File:Frec count-20211201001.jpg|110px|link=Rekonstrukcja zdalnego sterowania]]
</center>

*2022.02.09 [[Goodmans a sprawa polska]].
<center>
[[File:Sko-DSC02680 bok.jpg|150px|link=Goodmans a sprawa polska]]
[[File:Biurko-red-1.jpg|270px|link=Goodmans a sprawa polska]]
[[File:Fonia GK 122.2-page-001.jpg|180px|link=Goodmans a sprawa polska]]
</center>

==Artykuły z roku 2021 ([[wydanie 2021]])==

*2021.05.30 [[Nowy Gramofon - Część IV]].
<center>
[[File:S7300753-re1.jpg|90px|link=Nowy Gramofon - Część IV]]
[[File:Kwia2021-8.jpg|200px|link=Nowy Gramofon - Część IV]]
[[File:100 5718-re1.jpg|180px|link=Nowy Gramofon - Część IV]]
</center>

*2021.05.20 [[Za co kochamy linie transmisyjne II]].
<center>
[[File:GOT-1 - Monitory PRO 9TL.jpg|90px|link=Za co kochamy linie transmisyjne II]]
[[File:ML-TL-3a.jpg|100px|link=Za co kochamy linie transmisyjne II]]
[[File:02 - Monitory PRO 9TL.jpg|100px|link=Za co kochamy linie transmisyjne II]]
</center>

*2021.04.01 [[Nowy Gramofon - Część III]].
<center>
[[File:Kulki-2.JPG|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_III]]
[[File:Sssilnik-1.JPG|190px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_III]]
[[File:Ortofon --3a.JPG|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_III]]
</center>

*2021.03.13 [[Nowy Gramofon - Część II]].
<center>
[[File:00-zespol podstawy ramienia z ramieniem -1.JPG|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_II]]
[[File:00 zdezintegrowany z talerzem i silnikiem-1.JPG|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_II]]
[[File:00 zdezintegrowany z talerzem i silnikiem- 3ramiona-3.JPG|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_II]]
</center>

*2021.03.13 [[Za co kochamy linie transmisyjne I]].
<center>
[[File:IMF 80 TLS widok -1.jpg|140px|link=Za co kochamy linie transmisyjne I]]
[[File:IMF przekroje -1sm.jpg|140px|link=Za co kochamy linie transmisyjne I]]
[[File:Hi-fi ans - aug 75-1.jpg|140px|link=Za co kochamy linie transmisyjne I]]
</center>

*2021.02.15 [[Nowy Gramofon - Część I]].
<center>
[[File:Trzylistny kwiatek-1.jpg|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_I]]
[[File:Puszki kwiatka -1.jpg|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_I]]
[[File:Podstawa zinegrowana pod sme-5.jpg|120px|link=Nowy_Gramofon_-_Część_I]]
</center>

*2021.02.15 [[Klasycy o kompensacji siły poślizgu czyli trochę prawdy o antiskatingu - wersja 2021]].
<center>
[[File:Fig. 01-pl.jpg|100px|link=Klasycy o kompensacji siły poślizgu czyli trochę prawdy o antiskatingu - wersja 2021]]
[[File:Fig. 03pll.jpg|160px|link=Klasycy o kompensacji siły poślizgu czyli trochę prawdy o antiskatingu - wersja 2021]]
[[File:Fig. 11pl.jpg|160px|link=Klasycy o kompensacji siły poślizgu czyli trochę prawdy o antiskatingu - wersja 2021]]
</center>

*2021.01.12 [[Silniki nitinolowe]].
<center>
[[File:WP_20150210_006-nitinol.jpg|80px|link=Silniki nitinolowe]]
[[File:WP 20150210 011-nitinol.jpg|160px|link=Silniki nitinolowe]]
</center>

*2021.01.01 [[Manifest 2021]].
<center>
[[File:Zuraw-WP 20140307 002.jpg|180px|link=Manifest_2021]]
[[File:Cmt831-02-WP 20140910 005.jpg|160px|link=Manifest_2021]]
[[File:Garrard 100 -00b.JPG|120px|link=Manifest_2021]]
</center>

*2021.01.01 [[Nowy Gramofon - Prolog]].
<center>
[[File:Gramofon-kwiatek-001.jpg|140px|link=Nowy_Gramofon_-_Prolog]]
[[File:Jbe 3001 direct drive turntable.jpg|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Prolog]]
[[File:Gramofon-kwiatek-002.jpg|160px|link=Nowy_Gramofon_-_Prolog]]
</center>

==Artykuły z roku 2020 ([[wydanie 2020]])==
*2020.03.14 [[Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks nr 2 do artykułu]].
<center>
[[File:Pud13.jpg|180px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks nr 2 do artykułu]]
[[File:Awp1.jpg|100px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks nr 2 do artykułu]]
[[File:Pud5.jpg|160px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks nr 2 do artykułu]]
</center>

*2020.01.28 [[Wieża Hi – Fi - czyli powrót wieży Babel część I]].
<center>
[[File:Preamp- amp- tuner - 1a.jpg|180px|link=Wieża Hi – Fi - czyli powrót wieży Babel część I]]
[[File:Zestaw - prospekt - stro-1.jpg|160px|link=Wieża Hi – Fi - czyli powrót wieży Babel część I]]
[[File:Technics hifi systems 1980-81- 01-1.jpg|120px|link=Wieża Hi – Fi - czyli powrót wieży Babel część I]]
</center>

*2020.01.02 [[Kaseta magnetofonowa BT]].
<center>
[[File:BT-IMG_20200102_151620.jpg|180px|link=Kaseta magnetofonowa BT]]
[[File:BT-IMG_20191102_181223.jpg|180px|link=Kaseta magnetofonowa BT]]
</center>

==Artykuły z roku 2019 ([[wydanie 2019]])==
*2019.06.20 [[Technoniezależność]].
<center>
[[File:TNZ-zegar-WP 20190613 005-small.jpg|180px|link=Technoniezależność]]
[[File:R-32 (I197506).jpg|180px|link=Technoniezależność]]
[[File:TNZ-tarcza-WP 20190614 002.jpg|180px|link=Technoniezależność]]
</center>

*2019.05.26 [[Fonica HiFi Audio System 0350]].
<center>
[[File:Fonica0350 Rys.5 Makieta projekt nr 1 (WM).jpg|170px|link=Fonica HiFi Audio System 0350]]
[[File:Fonica0350 Rys.1 Widok obydwu wiez z przodu.jpg|200px|link=Fonica HiFi Audio System 0350]]
[[File:Fonica0350 Rys.6 Grafika projekt nr 2 (WM).jpg|170px|link=Fonica HiFi Audio System 0350]]
</center>

*2019.05.26 [[XII Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]].
<center>
[[File:WP 20190524 014.jpg|180px|link=XII Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
[[File:WP 20190524 011.jpg|180px|link=XII Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
[[File:WP 20190524 005.jpg|180px|link=XII Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
</center>

==Artykuły z roku 2018 ([[wydanie 2018]])==
* Aby zobaczyć [[Wydanie 2018|wszystkie artykuły z roku 2018 kliknij tutaj]].
*2018.12.06 [[Historia innowacyjności w PRL i później, cz. 2]].
<center>
[[File:WP 20180830 003.jpg|70px|link=Historia innowacyjności w PRL i później, cz. 2]]
[[File:WP 20180830 002.jpg|70px|link=Historia innowacyjności w PRL i później, cz. 2]]
</center>
*2018.11.21 [[Wzmacniacze Foniki od początku do samego końca]].
<center>
[[File:Fonica W600 - 001.JPG|230px|link=Wzmacniacze Foniki od początku do samego końca]]
[[File:2801-edit 3 zest.JPG|170px|link=Wzmacniacze Foniki od początku do samego końca]]
[[File:PW-9014 - 01.jpg|190px|link=Wzmacniacze Foniki od początku do samego końca]]
</center>
*2018.11.09 [[Muzeum Unitry w Poznaniu]].
<center>
[[File:DSC00703.JPG|160px|link=Muzeum Unitry w Poznaniu]]
[[File:DSC00689.JPG|150px|link=Muzeum Unitry w Poznaniu]]
</center>
*2018.10.05 [[Polskie gramofony - Suplement 2018]].
<center>
[[File:0-10 f.jpg|160px|link=Polskie gramofony - Suplement 2018]]
[[File:Konsola zm 30 -2.jpg|260px|link=Polskie gramofony - Suplement 2018]]
[[File:Daniel ze wzm. - 04es.jpg|160px|link=Polskie gramofony - Suplement 2018]]
</center>
*2018.09.01 [[Volkswagen wśród mierników, czyli o przyrządach z rodziny LAVO]].
<center>
[[File:L1 1.jpg|120px|link=Volkswagen wśród mierników, czyli o przyrządach z rodziny LAVO]]
[[File:Z3.jpg|140px|link=Volkswagen wśród mierników, czyli o przyrządach z rodziny LAVO]]
[[File:L601 2.jpg|160px|link=Volkswagen wśród mierników, czyli o przyrządach z rodziny LAVO]]
</center>
*2018.09.01 [[Miało być: Osobiste komputery 8-bitowe a sprawa polska. Jest: Historia innowacyjności w PRL (i później)]].
<center>
[[File:Spr2-3.jpg|80px|link=Miało być: Osobiste komputery 8-bitowe a sprawa polska. Jest: Historia innowacyjności w PRL (i później)]]
[[File:Spr1-2.jpg|60px|link=Miało być: Osobiste komputery 8-bitowe a sprawa polska. Jest: Historia innowacyjności w PRL (i później)]]
[[File:Spr1-4.jpg|120px|link=Miało być: Osobiste komputery 8-bitowe a sprawa polska. Jest: Historia innowacyjności w PRL (i później)]]
</center>
*2018.08.06 [[UNITRA i ZURiT w „Przerwanej Dekadzie” część 1 – ZURiT czyli na rynkowo]].
<center>
[[File:Preferencje - tabela - 1.jpg|100px|link=UNITRA i ZURiT w „Przerwanej Dekadzie” część 1 – ZURiT czyli na rynkowo]]
[[File:Struktura napraw-1.jpg|220px|link=UNITRA i ZURiT w „Przerwanej Dekadzie” część 1 – ZURiT czyli na rynkowo]]
[[File:Koszt napraw-1.jpg|120px|link=UNITRA i ZURiT w „Przerwanej Dekadzie” część 1 – ZURiT czyli na rynkowo]]
</center>
*2018.06.29 [[Fonica w świecie CD, czyli „dyskofony” z Łodzi]].
<center>
[[File:Srebrny front - 2.jpg|380px|link=Fonica w świecie CD, czyli „dyskofony” z Łodzi]]
[[File:RYS 6 Tytka-2.jpg|140px|link=Fonica w świecie CD, czyli „dyskofony” z Łodzi]]
[[File:RYS H1 (Robert Komar).JPG|220px|link=Fonica w świecie CD, czyli „dyskofony” z Łodzi]]
</center>
*2018.06.10 [[XI Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]].
<center>
[[File:Seminarium201810.jpg|180px|link=XI Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
[[File:Seminarium201829.jpg|180px|link=XI Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
[[File:Seminarium201813.jpg|180px|link=XI Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
</center>
*2018.05.02 [[Wspomnienie o Chopinie]].
<center>
[[File:Chopin portret-1ccc.jpg|90px|link=Wspomnienie o Chopinie]]
[[File:Radio Chopin - 006 radio.jpg|180px|link=Wspomnienie o Chopinie]]
[[File:Banknot 5000zl 1982-szt2.jpg|180px|link=Wspomnienie o Chopinie]]
</center>
*2018.05.01 [[Analfabetyzm wtórny]].
<center>
[[File:Slack30.jpeg|200px|link=Analfabetyzm wtórny]]
[[File:Kalk-WP 20180429 007.jpg|60px|link=Analfabetyzm wtórny]]
[[File:Biurko1988-89.jpeg|160px|link=Analfabetyzm wtórny]]
</center>
*2018.04.15 [[Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks do artykułu]].
<center>
[[File:V640 HLY 4.jpg|140px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks do artykułu]]
[[File:Marconi v640 2.jpg|100px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks do artykułu]]
[[File:V640 ALT1.jpg|180px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640 – aneks do artykułu]]
</center>
*2018.03.16 [[Rewolucja optyczna]].
<center>
[[File:BD-WP 20180309 004.jpg|180px|link=Rewolucja optyczna]]
[[File:BD-WP 20180309 009.jpg|180px|link=Rewolucja optyczna]]
[[File:BD-WP 20180309 008.jpg|180px|link=Rewolucja optyczna]]
</center>
*2018.03.13 [[Replay czyli powrót do tematu polskich wkładek gramofonowych]].
<center>
[[File:Igla 002.jpg|180px|link=Replay_czyli_powrót_do_tematu_polskich_wkładek_gramofonowych]]
[[File:Mf100-tenorel-1.jpg|200px|link=Replay_czyli_powrót_do_tematu_polskich_wkładek_gramofonowych]]
[[File:Mf-102.jpg|200px|link=Replay_czyli_powrót_do_tematu_polskich_wkładek_gramofonowych]]
</center>
*2018.02.20 [[Mówimy – ramię, a w domyśle – SME]].
<center>
[[File:SME vibtage family-1s.jpg|200px|link=Mówimy – ramię, a w domyśle – SME]]
[[File:RAMIE TYPU SME -2.JPG|200px|link=Mówimy – ramię, a w domyśle – SME]]
[[File:Mikrus1-s7302373.jpg|180px|link=Mówimy – ramię, a w domyśle – SME]]
</center>
*2018.01.08 [[SN-50|Słuchawki SN-50]].
<center>
[[File:WP 20180105 003.jpg|200px|link=SN-50]]
[[File:WP 20180105 004.jpg|200px|link=SN-50]]
</center>

==Artykuły z roku 2017 ([[wydanie 2017]])==
* Aby zobaczyć [[Wydanie 2017|wszystkie artykuły z roku 2017 kliknij tutaj]].
*2017.12.06 [[Thorens, a sprawa polska]].
<center>
[[File:TD180 ver 1-11.jpg|180px|link=Thorens, a sprawa polska]]
[[File:Thorens-td-290 3.jpg|180px|link=Thorens, a sprawa polska]]
[[File:Wieza 2000 (0)-s.jpg|160px|link=Thorens, a sprawa polska]]
</center>
*2017.11.21 [[Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640]].
<center>
[[File:V81 -16.jpg|120px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640]]
[[File:Conway ul 1.jpg|120px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640]]
[[File:Elwro rodzina.jpg|200px|link=Miernik wiecznie żywy czyli Meratronik V640]]
</center>
*2017.11.06 [[Igrzyska czas zacząć]].
<center>
[[File:Rys -1 20170917 141734.jpg|200px|link=Igrzyska czas zacząć]]
[[File:Ariston AS +16dB.JPG|140px|link=Igrzyska czas zacząć]]
[[File:Rys-2 20170917 142211.jpg|200px|link=Igrzyska czas zacząć]]
</center>
*2017.10.18 [[Szreniawa 2017]].
<center>
[[File:DSC09113-famo.JPG|200px|link=Szreniawa 2017]]
[[File:DSC09160.JPG|200px|link=Szreniawa 2017]]
[[File:DSC09097.JPG|200px|link=Szreniawa 2017]]
</center>
*2017.09.13 [[Dwucylindrowa maszyna parowa]].
<center>
[[File:Maszyna dwucylindrowa - 6.jpg|200px|link=Dwucylindrowa maszyna parowa]]
[[File:Maszyna dwucylindrowa - 9.jpg|200px|link=Dwucylindrowa maszyna parowa]]
[[File:Dwucylindrowa-023.jpg|200px|link=Dwucylindrowa maszyna parowa]]
</center>
*2017.08.01 [[Stabilizator spokoju mózgu|Stabilizator Spokoju Mózgu, czyli kilka słów o (nie)doskonałościach napędu gramofonowego]].
<center>
[[File:Stabilizator-spokoju-QL10.jpg|200px|link=Nie święci ramiona lepią]]
[[File:Stabilizator-spokoju-SCH BLOK.jpg|200px|link=Nie święci ramiona lepią]]
[[File:Stabilizator-spokoju-AF977.jpg|120px|link=Nie święci ramiona lepią]]
</center>
*2017.07.14 [[Nie święci ramiona lepią]].
<center>
[[File:Komplet nowy.JPG|200px|link=Nie święci ramiona lepią]]
[[File:DSC02038.JPG|200px|link=Nie święci ramiona lepią]]
[[File:DSC02121.JPG|200px|link=Nie święci ramiona lepią]]
</center>
*2017.06.08 [[Temperatura pracy modeli silników Stirlinga]].
<center>
[[File:Technique pl-term03.jpeg|360px|link=Temperatura pracy modeli silników Stirlinga]]
[[File:Technique pl-term15.jpeg|360px|link=Temperatura pracy modeli silników Stirlinga]]
</center>
*2017.06.05 [[X Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]].
<center>
[[File:WP 20170602 024.jpg|200px|link=X Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
[[File:WP 20170602 016.jpg|200px|link=X Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
[[File:WP 20170602 019.jpg|200px|link=X Ogólnopolskie Sympozjum Historyczny Rozwój Konstrukcji Pojazdów]]
</center>
*2017.04.13 [[A jednak się kręci - czyli kilka uwag o napędach gramofonowych]].
<center>
[[File:Dragon-1 small.jpg|75px|link=A jednak się kręci - czyli kilka uwag o napędach gramofonowych]]
[[File:Nakamichi dragon wybor 03-small.jpg|130px|link=A jednak się kręci - czyli kilka uwag o napędach gramofonowych]]
[[File:Flutter.-1jpg.jpg|115px|link=A jednak się kręci - czyli kilka uwag o napędach gramofonowych]]
</center>
*2017.03.14 [[Inny przykład druku 3D]].
<center>
[[File:Rms475a-WP 20140606 020.jpg|200px|link=Inny przykład druku 3D]]
[[File:Kolo-ZRK-475a.jpeg|115px|link=Inny przykład druku 3D]]
[[File:WP 20170314 006-475a.jpg|115px|link=Inny przykład druku 3D]]
</center>
*2017.01.17 [[Fonica w krainie papieru]].
<center>
[[File:Yeti-01.jpg|200px|link=Fonica_w_krainie_papieru]]
[[File:GS 630---.jpg|200px|link=Fonica_w_krainie_papieru]]
[[File:Daniel deck-1.jpg|200px|link=Fonica_w_krainie_papieru]]
</center>

==Najciekawsze artykuły z roku 2016 ([[wydanie 2016]])==
* Aby zobaczyć [[Wydanie 2016|wszystkie artykuły z roku 2016 kliknij tutaj]].
*2016.12.15 [[Twórcy gramofonów - próba otwarcia tematu]].
<center>
[[File:David gammon.jpg|100px|link=Twórcy gramofonów - próba otwarcia tematu]]
[[File:John-19771.jpg|140px|link=Twórcy gramofonów - próba otwarcia tematu]]
[[File:Kuzma.jpg|80px|link=Twórcy gramofonów - próba otwarcia tematu]]
</center>
*2016.12.01 [[Pierwsze laptopy]].
<center>
[[File:Tosh T1000LE 2016-11-22 12-36-35.jpg|200px|link=Pierwsze laptopy]]
[[File:Tosh T1200 2016-11-10 15-23-08.jpg|150px|link=Pierwsze laptopy]]
[[File:Tosh T1000 2016-11-13 12-34-57.jpg|200px|link=Pierwsze laptopy]]
</center>
*2016.11.02 [[Gramofony na eksport - kierunek wschód (2016)]].
<center>
[[File:Wega002s3.jpg|200px|link=Gramofony na eksport - kierunek wschód (2016)]]
[[File:Wega109 23.jpg|160px|link=Gramofony na eksport - kierunek wschód (2016)]]
[[File:Estonia 109 .jpg|190px|link=Gramofony na eksport - kierunek wschód (2016)]]
</center>
*2016.10.01 [[Ramiona gramofonowe część VI - ramiona inne niż wszystkie]].
<center>
[[File:Transcriptor18.jpg|200px|link=Ramiona_gramofonowe_część_VI_-_ramiona_inne_niż_wszystkie]]
[[File:1983 Dynavector DV 501obrazekref2.jpg|200px|link=Ramiona_gramofonowe_część_VI_-_ramiona_inne_niż_wszystkie]]
[[File:WT-patent drawing.jpg|200px|link=Ramiona_gramofonowe_część_VI_-_ramiona_inne_niż_wszystkie]]
</center>
*2016.09.02 [[Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część V - Podsumowanie rozważań o ramionach przesuwnych.]]
<center>
[[File:All.jpg|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część V - Podsumowanie rozważań o ramionach przesuwnych.]]
[[File:Kuzma airbear theory01.jpg|150px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część V - Podsumowanie rozważań o ramionach przesuwnych.]]
[[File:276453875 o.jpg|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część V - Podsumowanie rozważań o ramionach przesuwnych.]]
</center>
*2016.08.14 [[CED, LD, CD-i Etc.]] - Technika video: zapis obrazu na płytach.
<center>
[[File:Ced - 03.JPG|100px|link=CED,_LD,_CD-i_Etc.]]
[[File:Sony mdp - 27.JPG|200px|link=CED,_LD,_CD-i_Etc.]]
[[File:Pio-2-mdp -11.JPG|200px|link=CED,_LD,_CD-i_Etc.]]
</center>
*2016.08.14 [[CED]] - pojemnościowy, elektromechaniczny system zapisu obrazu na płytach.
<center>
[[File:Ced - 01.JPG|300px|link=CED]]
[[File:Ced - 05.JPG|300px|link=CED]]
</center>
*2016.08.14 [[LD]] - LaserDisc.
<center>
[[File:Sony mdp - 33.JPG|200px|link=LD]]
[[File:Pio mdp - 08.JPG|200px|link=LD]]
[[File:Sony mdp - 34.JPG|200px|link=LD]]
</center>
*2016.08.14 [[Philips CD-i]] - Philips Compact Disc Interactive.
<center>
[[File:Cdi-WP 20160709 015.jpg|200px|link=Philips_CD-i]]
[[File:Cdi-WP 20160709 003.jpg|200px|link=Philips_CD-i]]
[[File:Cdi-WP 20160709 019.jpg|200px|link=Philips_CD-i]]
</center>
*2016.08.14 [[Video CD]] - Cyfrowy dysk wizyjny MPEG 1.
<center>
[[File:Vcd-2.jpg|200px|link=Video_CD]]
[[File:Vcd-7.jpg|200px|link=Video_CD]]
[[File:Vcd-8.jpg|200px|link=Video_CD]]
</center>
*2016.08.01 [[Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część IV]].
<center>
[[File:Optonica - 02.JPG|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część IV]]
[[File:Saba - 1-09.JPG|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część IV]]
[[File:RatAudio - 10.JPG|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część IV]]
</center>
*2016.07.16 [[Czyszczenie winyli - próby i błędy]].
<center>
[[File:Now 2 -1.jpg|200px|link=Czyszczenie winyli - próby i błędy]]
[[File:Tro prze - 4.jpg|200px|link=Czyszczenie winyli - próby i błędy]]
[[File:Nur - po - 3.jpg|200px|link=Czyszczenie winyli - próby i błędy]]
</center>
*2016.07.04 [[Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część III - Lata 80-te - Hasło Revox i Bang & Olufsen]].
<center>
[[File:REVOX (4).JPG|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część III - Lata 80-te - Hasło Revox i Bang & Olufsen]]
[[File:Reklama Revox-2.jpg|130px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część III - Lata 80-te - Hasło Revox i Bang & Olufsen]]
[[File:Beeoo05.jpg|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część III - Lata 80-te - Hasło Revox i Bang & Olufsen]]
</center>
*2016.06.22 [[Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część II - Hasło Rabco]].
<center>
[[File:Ortosonic -03.jpg|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część II - Hasło Rabco]]
[[File:SL-8_(18).jpg|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część II - Hasło Rabco]]
[[File:Marantz_slt_12-18.jpg|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część II - Hasło Rabco]]
</center>
*2016.05.11 [[Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część I - Garrard ZERO|Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część I - Garrard ZERO]].
<center>
[[File:Garrard 100 -00e.JPG|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część I - Garrard ZERO]]
[[File:Garrard_100_-00b.JPG|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część I - Garrard ZERO]]
[[File:Garrard_92_-81a.JPG|200px|link=Ramiona gramofonowe przegląd rozwiązań - część I - Garrard ZERO]]
</center>
*2016.04.12 [[MDS_4461|Magnetofon MDS 445/446/446x]].
<center>
[[File:MDS446 WP 20160404 004.jpg|200px|link=MDS_4461]]
[[File:MDS446 WP 20160318 004.jpg|200px|link=MDS_4461]]
[[File:MDS446 WP 20160323 005.jpg|200px|link=MDS_4461]]
</center>
*2016.02.07 [[SSL 042|Wieża SSL 042]] - Chyba najbardziej znana wieża produkcji Unitra Diora.
<center>
[[File:ASS042-AS642-WP 20160205 011.jpg|200px|link=SSL 042]]
[[File:ASS042-WP 20160205 014.jpg|200px|link=SSL 042]]
[[File:ASS042-AS642-WP 20160128 002.jpg|200px|link=SSL 042]]
</center>

==Najciekawsze artykuły z roku 2015 ([[wydanie 2015]])==
* Aby zobaczyć [[Wydanie 2015|wszystkie artykuły z roku 2015 kliknij tutaj]].
*2015.08.01 [[Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 2]] - Jak zrobić gramofon, część 2.
<center>
[[File:Szkic 3.jpg|200px|link=Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 2]]
[[File:U z gniazdami -4.jpg|200px|link=Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 2]]
[[File:DSC00917.JPG|200px|link=Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 2]]
</center>
*2015.07.10 [[Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 1]] - Jak zrobić gramofon, część 1.
<center>
[[File:Odlew 000856.jpg|200px|link=Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 1]]
[[File:Zasilacz 2.JPG|140px|link=Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 1]]
[[File:Goto-1-4.jpg|200px|link=Zrobić gramofon 1 - Direct Drive - część 1]]
</center>
*2015.06.06 [[Polskie gramofony]] - Kolejna aktualizacja artykułu o polskich gramofonach. Tym razem autor opracował nową wersję rozdziału o gramofonach Bambino oraz dodał informacje o tańszych gramofonach, tzn. Arturze, Cyrylu i Emanuelu.
<center>
[[File:Bambino 3-B2.JPG|200px|link=Polskie gramofony]]
[[File:DSC09548.JPG|200px|link=Polskie gramofony]]
[[File:Emanuel-620.JPG|200px|link=Polskie gramofony]]
</center>
* 2015.01.01 [[Polskie magnetofony kasetowe - część 2 - magnetofony przenośne]].
<center>
[[File:M101-magmor-WP 20140503 005.jpg|200px|link=Polskie magnetofony kasetowe - część 2 - magnetofony przenośne]]
[[File:MK125a.JPG|200px|link=Polskie magnetofony kasetowe - część 2 - magnetofony przenośne]]
[[File:Rms475a-WP 20140605 019.jpg|200px|link=Polskie magnetofony kasetowe - część 2 - magnetofony przenośne]]
</center>

==Najciekawsze artykuły z roku 2014 ([[wydanie 2014]])==
* Aby zobaczyć [[Wydanie 2014|wszystkie artykuły z roku 2014 kliknij tutaj]].
* 2014.11.01 [[Polskie magnetofony kasetowe - część 1 - magnetofony stacjonarne]].
<center>
[[File:Marcin-1.jpg|200px|link=Polskie magnetofony kasetowe - część 1 - magnetofony stacjonarne]]
[[File:DSC08719.JPG|200px|link=Polskie magnetofony kasetowe - część 1 - magnetofony stacjonarne]]
[[File:Mds456-WP 20140606 009.jpg|200px|link=Polskie magnetofony kasetowe - część 1 - magnetofony stacjonarne]]
</center>
*2014.09.23 [[Magnetofony kasetowe]]: Działanie, początki i rozwój technologii, ale czy koniec? Kompendium wiedzy o magnetofonach kasetowych.
<center>
[[File:DSC07972.JPG|200px|link=Magnetofony kasetowe]]
[[File:WP_20140807_003-kasety.jpg|200px|link=Magnetofony kasetowe]]
[[File:DSC07882b.JPG|200px|link=Magnetofony kasetowe]]
</center>
* 2014.06.03 [[Polskie magnetofony szpulowe]]: ''Idąc za ciosem'' "[[Polskie gramofony|Polskich gramofonów]]" tym razem staramy się przybliżyć tematykę krajowych magnetofonów szpulowych.
<center>
[[File:S7300532.JPG|200px|link=Polskie magnetofony szpulowe]]
[[File:S7300579.JPG|200px|link=Polskie magnetofony szpulowe]]
[[File:S7300932.JPG|200px|link=Polskie magnetofony szpulowe]]
</center>

==Archiwum==
* Zapraszamy również do [[Specjalna:Kategorie|działów tematycznych]] i archiwum:
** [[Wydanie 2025|Bieżące wydanie 2025]],
** [[Wydanie 2024|Archiwalne wydanie z roku 2024]],
** [[Wydanie 2023|Archiwalne wydanie z roku 2023]],
** [[Wydanie 2022|Archiwalne wydanie z roku 2022]],
** [[Wydanie 2021|Archiwalne wydanie z roku 2021]],
** [[Wydanie 2020|Archiwalne wydanie z roku 2020]],
** [[Wydanie 2019|Archiwalne wydanie z roku 2019]],
** [[Wydanie 2018|Archiwalne wydanie z roku 2018]],
** [[Wydanie 2017|Archiwalne wydanie z roku 2017]],
** [[Wydanie 2016|Archiwalne wydanie z roku 2016]],
** [[Wydanie 2015|Archiwalne wydanie z roku 2015]],
** [[Wydanie 2014|Archiwalne wydanie z roku 2014]],
** [[Wydanie 2013|Archiwalne wydanie z roku 2013]],
** [[Wydanie 2012|Archiwalne wydanie z roku 2012]].

== Ciekawe wątki z forum ==
* [//www.technique.pl/phpBB2/viewtopic.php?t=233 Pompa parowa dwucylindrowa] [[File:duplex3-szaroleta.jpg|75px|link=http://www.technique.pl/phpBB2/viewtopic.php?t=233]]
* [//www.technique.pl/phpBB2/viewtopic.php?t=179 Przekrój maszyny parowej jako model działający] [[File:t_dscn2478_157-zbeep.jpg|75px|link=http://www.technique.pl/phpBB2/viewtopic.php?t=179]]

== Inne ==
* [//www.technique.pl/phpBB2/ Nasze '''forum''']
* [[Technique.pl:O Technique.pl|Manifest techniczny]]: Co i dlaczego?
* [[Pomoc:Spis_treści|Pomoc]]

{| class="wikitable" style="text-align:center" width="100%"
|<small>''Informacja techniczna: Używamy plików cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Zawsze możesz zmienić te ustawienia w Twojej przeglądarce internetowej. Szczegóły znajdziesz na stronie [[Technique.pl:Zasady zachowania poufności|Zasady zachowania poufności - polityka prywatności]].''</small>
|}

Wydanie 2026

2026-04-02T06:02:37Z

Szdowk: /* Aktualności 2026 */

==Aktualności 2026==

*2026.01.18 [[CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]].
<center>
[[File:Vu3d-3.jpg|120px|link=CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]]
[[File:Prodesignii.jpg|145px|link=CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]]
[[File:Acad1a.jpg|140px|link=CAD cz.1: wspomnienia i podstawy]]
</center>

*2026.01.25 [[Olek czyli pół wieku z kolumnami]].
<center>
[[File:Naked sp-00001.jpg|140px|link=Olek czyli pół wieku z kolumnami]]
[[File:Olohorn-1.jpg|120px|link=Olek czyli pół wieku z kolumnami]]
[[File:11 (1).jpg|60px|link=Olek czyli pół wieku z kolumnami]]
</center>

*2026.02.01 [[CAD cz.2: technika 2D]].
<center>
[[File:Megacad 4-2-demo 20260124 102635.jpg|115px|link=CAD cz.2: technika 2D]]
[[File:SimTel-IMG 20260128 201943.jpg|110px|link=CAD cz.2: technika 2D]]
[[File:QCAD-Screenshot 20260128 081947.jpg|140px|link=CAD cz.2: technika 2D]]
</center>

*2026.02.20 [[Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]].
<center>
[[File:Wzorek -1.jpg|180px|link=Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]]
[[File:Kondensatory-1.jpg|110px|link=Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]]
[[File:Rozdział mocy-2.jpg|170px|link=Tadeusz wajchę przełóż czyli rzecz o zwrotnicach]]
</center>

*2026.03.01 [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]].
<center>
[[File:2 Screenshot 20260221 164437 cyst wire.jpg|115px|link=CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]
[[File:3 Screenshot 20260221 165152 cyst ray.jpg|115px|link=CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]
[[File:12 Screenshot 20260227 133916-silnik5.jpg|160px|link=CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]
</center>

*2026.03.10 [[Trzask prask i po trzasku]].
<center>
[[File:Moj egz -1.jpg|230px|link=Trzask prask i po trzasku]]
[[File:Dart page -3.jpg|85px|link=Trzask prask i po trzasku]]
[[File:Vinyl-NRS-Box-S3-Black-1024x576 con-1.jpg|230px|link=Trzask prask i po trzasku]]
</center>

*2026.04.02 [[CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]].
<center>
[[File:Cad4 freecad part design Screenshot 20260401 074613.jpg|130px|link=CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]]
[[File:Cad4 freecad part design kolo 2 Screenshot 20260401 074613.jpg|130px|link=CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]]
[[File:Cad4 freecad techdraw Screenshot 20260401 074613.jpg|130px|link=CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]]
</center>

[[Strona główna|Powrót]]

[[category:Aktualności]]

CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD

2026-04-02T05:50:03Z

Szdowk: /* Podsumowanie odcinka */

CAD 3. Część poprzednia: [[CAD cz.2: technika 2D]]

==Wstęp==
W technice 2D najpopularniejszym zastosowaniem systemów CAD było kreślenie. Oczywiście, powstawały różnorakie moduły automatyzujące wiele czynności, lub przeprowadzające obliczenia. Jednak sercem systemu był rysunek, który na końcu ulegał przeniesieniu na papier.

Głównym aspektem rozwoju takich systemów musiała być możliwość pracy z grafiką. Podgląd tego co się dzieje. Podgląd rysunku. A ograniczeniami rozwoju, możliwości tworzenia grafiki przez komputery.

W technice 3D było już trochę inaczej. Pierwotnie wizualizacja obiektów 3D była na dalszym planie (dygresja na temat nieprawidłowości używania terminu „obiekt” w tej serii artykułów znajduje się w części pierwszej). Głównym zastosowaniem systemów CAD było przygotowanie danych o wyglądzie, czy też budowie projektowanego obiektu do dalszej analizy.

Dalszą analizą mogło być np. badanie rozmieszczenia sekcji urządzenia w przestrzeni i wykrywanie kolizji pomiędzy nimi lub obliczenia fizyczne czy wytrzymałościowe itd.

Dlatego też pierwotnie trójwymiarowe systemy CAD mogły być i były oddzielone od warstwy prezentacyjnej – czyli wyświetlania na ekranie lub wydruku widoku projektowanego obiektu.

Architektura systemów była (i jest) klasyczna: baza danych o geometrii obiektu oraz zestaw narzędzi do definiowania i modyfikacji tej geometrii.

Oczywiście te narzędzia przechodziły swój rozwój, a w zasadzie cały czas są rozwijane. Możemy wymienić co najmniej cztery kroki milowe w rozwoju trójwymiarowych systemów CAD:
* CSG (Constructive Solid Geometry) – czyli możliwość tworzenia skomplikowanych kształtów poprzez wykonywanie operacji logicznych (bool-owskich) na podstawowych bryłach (np. sumowanie obiektów, odejmowanie ich od siebie, znajdowanie części wspólnych itd.),
* modelowanie parametryczne – czyli określanie parametrów obiektów poprzez wspólne zmienne (także dla różnych obiektów),
* B-Rep (Boundary Representation) – czyli opisywanie brył, nie poprzez definicje podstawowych brył składowych i działań przeprowadzonych między nimi (CSG), ale poprzez opis powierzchni i krawędzi, które ograniczają przestrzeń. O tym systemie opisu obiektów 3D opowiemy w następnych częściach niniejszego cyklu artykułów.
* relacje – czyli narzucenie geometrii pewnych warunków, jak np. symetria lub rozmieszczenie względem innych obiektów lub ich fragmentów. Zauważmy, że w technice 2D popularne jest rysowanie przy pomocy „opcji konstrukcyjnych”, jak np. równoległość linii, odległość od jakiegoś punktu, styczność itd. Jednak działanie takich opcji najczęściej ogranicza się do momentu tworzenia elementu graficznego. Przy późniejszych zmianach nie są one brane pod uwagę. Natomiast relacje są zapamiętywane i stosowane „na wciąż”, także przy modyfikacji obiektu.

==BRL-CAD==
Pierwsze systemy tego typu zaczęto tworzyć już pod koniec lat ‘50 XX w. (!). I właśnie takim systemem pamiętającym czasy „komputerów łupanych”, realizującym CSG, jest właśnie [https://brlcad.org/ BRL-CAD].

Pierwszą linijkę jego kodu napisano mniej więcej około 1958 roku. Oczywiście projekt nazywał się inaczej. System nie przechodził rewolucyjnych zmian, ale ciągle ewoluował. Na początku to był zbiór narzędzi do budowy geometrii. Możliwość graficznej prezentacji projektowanego obiektu pojawiła się dopiero w połowie lat ‘60. Oczywiście w tamtych czasach nie każdego było stać na tworzenie takiego systemu.

<div class="thumbline-center">
[[File:Mike_Muuss.jpg|thumb|400px|Na ekranie czołg XM1 symulowany w oprogramowaniu, które niebawem stanie się BRLCADem. Przed ekranem, plecami do fotografa, siedzi osobiście Mike Muuss. Nie tylko współautor BRLCADa, ale również TCP/IP i np. programu "ping". W tle komputer PDP-11/70. Około 1980 r. (Źródło: [https://ftp.arl.army.mil/~mike/comphist/hist.html https://ftp.arl.army.mil/~mike/comphist/hist.html] oraz [https://BRLCAD.org https://BRLCAD.org]).]]
</div>

==Kontekst społeczno-polityczny==
Na początku, do jakichkolwiek prób stworzenia czegoś takiego jak system modelowania bryłowego, potrzeba było autentycznych superkomputerów. Nie każdy mógł sobie na taką maszynę pozwolić. Ale mogła to zrobić armia USA. System zaczęto tworzyć w ośrodku U.S. Army Ballistic Research Laboratory (BRL). Przeszedł on całą drogę rozwojową, wymuszoną przez rozwój techniki komputerowej.

Sprzętowo, od superkomputerów (‘60), przez komputery, nazwijmy je, inżynierskie (‘70) (chyba najbardziej znany to PDP-11), aż do stacji roboczych pracujących pod kontrolą systemu Unix (‘80). Oczywiście musiało się to skończyć na Linuxie (‘00).

A programowo, od języka Fortran do kompilowanego w systemie Unix języka C.

Oprogramowanie osiągnęło stan, który widzimy w postaci BRL-CAD, około 1985 r. Tak, BRL-CAD często jest określany jako „najstarszy nadal rozwijany system CAD na świecie”.

==Pierwotne zastosowania==
Biorąc pod uwagę ośrodek w którym BRL-CAD powstał, nietrudno zgadnąć, że jego pierwotnym zastosowaniem było badanie wpływu trajektorii pocisków, przestrzelin, odłamków i fal uderzeniowych na obiekty geometryczne. Wzajemnego oddziaływania uszkodzeń i rozplanowania różnych elementów wewnątrz badanych obiektów. Nietrudno też wpaść na pomysł, że to podstawy techniki „ray-tracing”, później stosowanej w komputerowych wizualizacjach oświetlonych obiektów lub całych scen 3D…

==Możliwości==
Klasyczna architektura systemu BRL-CAD pozostała niezmieniona do dziś. Tzn. Mamy bazę danych (obecnie to pliki z rozszerzeniem „*.g”). I mamy zestaw poleceń do tworzenia obiektów geometrycznych.

Pierwotnie te polecenia operowały (CSG) bezpośrednio w systemie operacyjnym na pliku z danymi. Jednak z czasem doczekaliśmy się specjalizowanej powłoki (tzn. tej części z wierszem poleceń) pamiętającej konfigurację systemu, rysunku, wartości zmiennych itd.

Ba, później doczekaliśmy się nawet części interaktywnie wizualizującej tworzoną geometrię.

Powstało narzędzie o nazwie „MGED”, składające się z dwóch okien. Tekstowego z poleceniami i graficznego z podglądem rysowanego obiektu. W oknie graficznym dostępne są również menu ze skrótami do najpopularniejszych poleceń, w szczególności związanymi z prezentacją (widokami), tworzeniem podstawowych brył oraz grupowaniem i wybieraniem elementów przy pomocy myszy.

<div class="thumbline-center">
[[File:1 Screenshot_20260221_165352 pusty.jpg|thumb|400px|MGED. Program po starcie wygląda niepozornie. Okno graficznego podglądu i okno komend oraz komunikatów. Interfejs użytkownika powstał w języku TCL/TK.]]
[[File:2 Screenshot_20260221_164437 cyst wire.jpg|thumb|400px|Załadowany jeden z rysunków demonstracyjnych. Jako siatka wygląda strasznie skomplikowanie. Specjalnie wybrałem ten rysunek, bo był pierwszym jaki otworzyłem w 1996 r.]]
[[File:3 Screenshot_20260221_165152 cyst ray.jpg|thumb|400px|Renderowany rysunek jest bardzo w porządku. Wieść niesie, że w natywnej wersji dla Silicon Graphics renderowanie odbywało się w czasie rzeczywistym. Na PC nie było tak różowo, szczególnie na 80386 ;) .]]
</div>

Kod źródłowy systemu był dostępny dla podwykonawców od początku lat ‘80, a w 2004 r. został oficjalnie udostępniony jako „open source”.

Po otwarciu kodu, w ramach „resocjalizacji” projektu, powstał kolejny „modeler” dla tego systemu o nazwie „Archer” (około 2007 r.).

<div class="thumbline-center">
[[File:4 Screenshot_20260221_171414 archer1.jpg|thumb|400px|Archer. To powiew "nowoczesności". Ma jednak nadal sporo niedopracowań. Przykładowy rysunek, ciężarówka M35, z użyciem perspektywy. Warto zwrócić uwagę, że zamodelowane jest całe wnętrze pojazdu - silnik, układ napędowy itd.]]
[[File:5 Screenshot_20260221_171442 archer2.jpg|thumb|400px|A tu M35 renderowany w rzucie równoległym. To ten sam model, co na poprzedniej ilustracji, ale szczegóły budowy wewnętrznej ukryły się pod zewnętrznymi powłokami.]]
[[File:6 Screenshot_20260221_171638 archer3.jpg|thumb|256px|Archer dysponuje obiecującym trybem renderowania rysunków, przydatnym w czarno-białych publikacjach.]]
</div>

W każdym razie w systemie dobrze zaimplementowano narzędzia CSG i częściowo parametryzację.

W latach 1980-tych BRL-CAD był głównym narzędziem do tworzenia obiektów 3D na potrzeby symulacji prowadzonych przez wojskowe ośrodki badawcze i ich kooperantów. Symulacje zarówno badawcze (obliczenia), jak i środowiskowe (np. symulatory pojazdów, pola walki itp.).

==Ograniczenia==
BRL-CAD był zawsze rozwijany jako system analityczny, realizujący geometrię bryłową. Niektóre opcje i narzędzia nie były priorytetowe lub „nie tworzyły podstawowych abstrakcji” (jakby powiedział specjalista). Chodzi o to, że po prostu niektóre opcje lub narzędzia działają skrajnie źle, czy też niewygodnie. I nikt nigdy ich nie poprawił, bo nie były uważane za kluczowo ważne.

Jednym z takich narzędzi jest grupowanie elementów. Składanie drobnych obiektów w większą całość. Problem w tym, że wskazując w oknie graficznym obiekt należący do grupy, wybieramy nie grupę, a tylko ten drobny detal. Prowadzi to do wielu pomyłek, w tym także przypadkowych translacji (przesunięć) takiego pojedynczego obiektu, a nie całej grupy.

Podobnie jest z podręcznymi edytorami umożliwiającymi wykonywanie szkiców 2D (np. zarysów do obrócenia wokół osi symetrii lub „wyciągnięcia” do postaci bryły). Są skrajnie uproszczone i dysfunkcyjne. Ale ten system po prostu nie do tego miał służyć.

==Doświadczenia własne==
Na początku 1996 r. pierwszy raz zainstalowałem Linuxa i rozglądałem się za jakimś „fajnym” oprogramowaniem, które by na nim pracowało… Moja dystrybucja była dostarczona na dwóch płytach CD. Jedna z systemem, a druga z jakimś wyborem „wolnego” oprogramowania, w większości z serwera FTP „Sunsite”.

Właśnie tam, w dziale „CAD”, znalazłem kopię kodu źródłowego BRL-CAD.

<div class="thumbline-center">
[[File:7 IMG_20260218_172836.jpg|thumb|400px|Oryginalne płyty Slackware 3.0 z kolekcji autora. Cóż, to była chyba najgorsza wersja Slackware w historii, ale od czegoś trzeba było zacząć. Nadmienię, że od wersji 3.4 wszystkie błędy były poprawione i późne wersje rodziny 3.x były uważane za bardzo stabilne, czy też "zacne".]]
</div>

===BRL CAD w trakcie transformacji ustrojowej===
To, że kod źródłowy był dostępny, nie znaczy, że każdy mógł mieć do niego dostęp :D

Powszechnie dostępny plik archiwum był zaszyfrowany i do odczytu wymagał hasła. Do zaszyfrowanego pliku było dołączone narzędzie do deszyfracji i… formularz dla uzyskania hasła. Należało go wydrukować, wypełnić i wysłać faxem lub pocztą prosto do U.S. Army Research Laboratory (ARL), które ówcześnie zarządzało kodem.

Właśnie zmieniliśmy ustrój i sojusze. Więc pełen optymizmu wydrukowałem, wypełniłem i wysłałem formularz zwykłym listem. Wszystko trwało tak długo, że zdążyłem o tym zapomnieć ;)

Pewnego dnia, po paru miesiącach dostałem list z USA z odpowiedzią. Pozytywną odpowiedzią. List zawierał hasło i instrukcje jak go użyć.

Koperta była najwyraźniej otwierana przez nasza cenzurę. Przy czym ze stempli wynikało, że co najmniej miesiąc list był „przetwarzany” przez nasze krajowe służby „pocztowe”…

<div class="thumbline-center">
[[File:8 IMG_20260225_123532-list1.jpg|thumb|400px|Zaskakujący list jak na rok 1996.]]
[[File:9 IMG_20260225_123621-list2.jpg|thumb|150px|W środku uniwersalna kserówka bez adresata, datowana na 1994 r. Ale oryginał był podpisany osobiście przez Mike Muussa.]]
</div>

Hasło działało. Ku pewnemu zaskoczeniu kod źródłowy bezproblemowo się kompilował i instalował w systemie.

Generalnie BRL-CAD posłużył mi głównie do zabawy… Jednak „utrzymywałem” go na dysku przez wiele lat, regularnie aktualizując.

Drugi raz miałem kontakt z ARL w 2002 r. Przy którejś kolejnej aktualizacji oprogramowania hasło przestało działać. Oczywiście powtórzyłem procedurę i dostałem nowe hasło. Potem kolejna zmiana hasła nastąpiła w 2003... Długo nie działało. Parę miesięcy później BRL-CAD oficjalnie został oprogramowaniem „open source”, rozpowszechnianym na licencji LGPL i w nieszyfrowanych plikach. Zastanawiam się, czy cała operacja zmian hasła do pliku archiwum w katach 2002-2003 nie miała na celu zorientowania się przez ARL jak dużo użytkowników nadal interesuje się tym oprogramowaniem…

===Przydał się na coś ;)===
Można zadać pytanie, „jak wykorzystać oprogramowanie sprzed 50 lat w XXI w. ?”. Oprogramowanie niby fajne. W końcu to „technika gwiezdnych wojen” w pełni tego słowa znaczenia.

Taka okazja nadarzyła się około 2012 r.

W ramach pewnego bardzo poważnego projektu, zaistniała potrzeba wykonania wizualizacji różnych wariantów zabudowy chłodnicy i intercoolera w pewnym bardzo poważnym silniku… Grafiki to prezentujące wykonałem właśnie w tym programie :D

<div class="thumbline-center">
[[File:10 Screenshot_20260227_133546-silnik3.jpg|thumb|400px|Widok siatki uproszczonego modelu silnika z zastosowaniem perspektywy.]]
[[File:11 Screenshot_20260227_133645-silnik4.jpg|thumb|400px|A tu widok renderowany.]]
[[File:12 Screenshot_20260227_133916-silnik5.jpg|thumb|400px|Zestaw widoków w podzielonym oknie MGED.]]
[[File:13 IMG_20260227_132452-silnik6.jpg|thumb|310px|Skan przykładowej ilustracji z oryginalnej, papierowej publikacji.]]
</div>

==Podsumowanie odcinka==
Jak widzimy, problematyka modelowania 3D jest niewiele młodsza niż same komputery. Istnieje pewna grupa oprogramowania, które zaczęto tworzyć ponad 50 lat tamu i nadal potrafi być użyteczne. A co najmniej nadal zadziwia swoimi możliwościami.

W następnej części cyklu będziemy kontynuować tematykę 3D. Częsć następna: [[CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD]].

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:47:23Z

Szdowk: /* FreeCAD */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Freecad to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek i narzędzi. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowego oprogramowania. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:46:41Z

Szdowk: /* FreeCAD */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_library_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Freecad to nie tylko duże ilości własnego kodu i OpenCASCADE. To również znaczna ilość innych dostępnych bibliotek. Jednak nie ma co się stresować. FreeCAD jest dystrybuowany jako kompletne oprogramowanie i nie wymaga doinstalowywania dodatkowego oprogramowania. Wszystko jest dostarczane w jednym pakiecie.]]
</div>

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Plik:Cad4 freecad library Screenshot 20260401 101137.jpg

2026-04-02T05:42:48Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:33:24Z

Szdowk: /* Part Design */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi liniami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:31:42Z

Szdowk: /* Wersje */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna (w trakcie pisania artykułu) wersja programu.]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:30:49Z

Szdowk: /* Pozostałe moduły */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_assembly_Screenshot_20260401_092059.jpg|thumb|400px|Przykładowy projekt dołączony do programu, otwarty w module "Assembly".]]
</div>

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Plik:Cad4 freecad assembly Screenshot 20260401 092059.jpg

2026-04-02T05:29:51Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:28:16Z

Szdowk: /* TechDraw */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Całkowicie abstrakcyjny przykład rysunku 2D (niekompletnego), utworzonego z modelu 3D (koło pasowe od "szkolnej maszyny parowej").]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:27:09Z

Szdowk: /* Sketcher */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu zarys obręczy wyżej prezentowanego koła zamachowego.]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:26:12Z

Szdowk:

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_sketcher_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_techdraw_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Plik:Cad4 freecad sketcher Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:25:14Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad techdraw Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:25:14Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:24:01Z

Szdowk: /* Wstęp */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:23:39Z

Szdowk: /* Organizacja wewnętrzna */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|FreeCAD. A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|150px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:23:19Z

Szdowk: /* Organizacja wewnętrzna */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|FreeCAD. A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|100px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:23:07Z

Szdowk: /* Part */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|FreeCAD. A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|200px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:22:48Z

Szdowk: /* Organizacja wewnętrzna */

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|FreeCAD. A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|200px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|200px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:22:21Z

Szdowk:

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074039.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny po uruchomieniu.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|FreeCAD. A tu już moduł projektowania "Part design".]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|200px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Plik:Cad4 freecad Screenshot 20260401 074039.jpg

2026-04-02T05:21:23Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:20:35Z

Szdowk:

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny.]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|200px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part design". Tu jako przykład prezentujemy koło zamachowe od "szkolnej maszyny parowej".]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok standardowy, z cieniowaniem powierzchni i krawędziami je tworzącymi.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok siatki z usuniętymi elementami niewidocznymi. W takiej formie model byłby wyeksportowany w np. do pliku STL.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Szczegół piasty koła zamachowego. Widok cieniowany, bez krawędzi tworzących.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T05:15:35Z

Szdowk:

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|FreeCAD. Widok ogólny.]]
</div>

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_Screenshot_20260401_074157.jpg|thumb|200px|Menu wyboru modułu w którym będziemy pracować.]]
</div>

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_1_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_2_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_3_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
[[File:cad4_freecad_part_design_kolo_4_Screenshot_20260401_074613.jpg|thumb|400px|Moduł "Part". Na pierwszy rzut oka niewiele się różni od "Part Design", ale tu jest realizowana geometria CSG.]]
</div>

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

<div class="thumbline-center">
[[File:cad4_freecad_wersja_Screenshot_20260401_101137.jpg|thumb|400px|Aktualna wersja (w trakcie pisania artykułu).]]
</div>

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Plik:Cad4 freecad part design kolo 2 Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:12:31Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad part design kolo 3 Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:12:31Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad part design kolo 4 Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:12:31Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad part design kolo 1 Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:12:30Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad part Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:10:05Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad Screenshot 20260401 074157.jpg

2026-04-02T05:07:04Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad wersja Screenshot 20260401 101137.jpg

2026-04-02T05:04:43Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik:Cad4 freecad part design Screenshot 20260401 074613.jpg

2026-04-02T05:00:44Z

Szdowk: Plik przesłany za pomocą MsUpload

Plik przesłany za pomocą MsUpload

CAD cz.4: technika 3D - FreeCAD

2026-04-02T04:35:46Z

Szdowk: Utworzono nową stronę "CAD 4. Część poprzednia: CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD ==Wstęp== Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień...."

CAD 4. Część poprzednia: [[CAD cz.3: technika 3D - BRLCAD]]

==Wstęp==
Dziś zajmiemy się oprogramowaniem, którym w jakimś zakresie posługuję się na co dzień. Oczywiście jest to system CAD 3D. Mowa o oprogramowaniu FreeCAD. To zupełnie współczesne, aktywnie rozwijane i wspierane narzędzie.

==Szczypta historii==
FreeCAD zaczął powstawać krótko po 2001 r. Twórcy postawili sobie za cel stworzenie nowoczesnego narzędzia, w pełni porównywalnego do dostępnych komercyjnych systemów CAD.

Ale…

FreeCAD został oparty o „silnik geometryczny” „Open CASCADE Technology” (OCCT) – zespół bibliotek i narzędzi realizujących operacje geometryczne. Oprogramowanie CASCADE zostało oficjalnie udostępnione publicznie („otwarte”) w 1999 r. Umożliwia ono, m. in.
*Modelowanie geometryczne: Obliczenia przecięć krzywych/powierzchni, projekcje, konstrukcje na podstawie relacji (ograniczeń), interpolacja/aproksymacja.
*Modelowanie powierzchni i brył.
*Wymianę danych.
*Wizualizację.

Ale…

„Open CASCADE” to otwarta wersja silnika geometrycznego francuskiej firmy Matra Datavision. Ten silnik wcześniej był znany jako „CAS.CADE” (Computer Aided Software for Computer Aided Design and Engineering). „CAS.CADE” znalazło się na rynku około 1996 r. i było używane jako podstawa systemu „Euclid Quantum”.

Ale…

System Euclid pojawił się na rynku w 1980 r., po prawie 10 latach pracy firmy Matra Datavision w branży oprogramowania inżynierskiego.

==Przeplataniec==
Matra Datavision zrezygnowała z rozwoju własnego oprogramowania CAD w 1998 r.

Niektóre moduły jej systemu „Euclid”, po zaprzestaniu jego rozwoju, w 1999 r. zakupiła firma Dassault Systèmes, w tym „Euclid Styler” (zaawansowane powierzchnie swobodne), „Euclid Machinist” (obróbka CNC) i „Euclid Strim” (Strimflow) (opływ powierzchni i symulacja wtrysku). Przejęto również część pracowników.

W 2001 r. Matra Datavision utworzyła spółkę zależną OPEN CASCADE S.A.S. do wsparcia i rozwoju komercyjnej wersji CASCADE. Nadal korzysta z niego duża gama programów z rynku inżynieryjnego i naukowego.

Inna sprawa, że później firma zmieniała właścicieli: w 2003 roku została przejęta przez Principia, a w 2014 roku stała się częścią Capgemini Engineering (wcześniej Altran).

Jak widzimy sam FreeCAD ma dość solidne podstawy. Zadziwia również przepływ technologii i inżynierów pomiędzy firmami, rynkami (w sensie międzynarodowym) i projektami.

=FreeCAD=
Należy zwrócić uwagę, że system CAD, to nie tylko silnik geometryczny. Poza wykorzystaniem OpenCASCADE, FreeCAD został napisany od podstaw, zupełnie na nowo. Nie posiada wspólnego kodu z innymi zamkniętymi, komercyjnymi systemami CAD.

Natomiast istnieje podobieństwo podstawowych modułów FreeCADa (np. Part Design lub TechDraw) do np. SolidWorksa. To całkowicie świadomy wybór twórców FreeCADa, aby nie tworzyć nowego systemu lub nowej metodyki współpracy z oprogramowaniem. Tak aby maksymalnie ułatwić przesiadanie się inżynierów pomiędzy różnymi systemami CAD.

Można jeszcze dodać, że większa połowa kodu FreeCADa powstała w C++, ale niewiele mniej napisano w języku Python. I w tym też języku przyjmuje polecenia wiersz poleceń FreeCADa.

Tak, tradycyjnie mamy dostępny wiersz poleceń i konsolę na którą wyprowadzane są komunikaty o błędach.

FreeCAD dostępny jest dla najpopularniejszych platform, zarówno dla MS Windows, Linuxa oraz MacOSa.

=Organizacja wewnętrzna=
FreeCAD podzielony jest na moduły. Oddzielne części, realizujące różne zadania. Najczęściej stosowane to:
*Part Design
*Part
*Sketcher
*TechDraw

Modułów jest dużo. W standardzie jest ich ponad 20. Ale istnieją też liczne rozszerzenia. Na ilustracji, na liście modułów widać np., dodatkowy moduł „Sheet metal” wspomagający projektowanie wyrobów z giętej blachy.

==Part==
To prawdopodobnie pierwotny moduł systemu. Umożliwia tworzenie obiektów 3D i ich modyfikację za pomocą techniki CSG (patrz część poprzednia). Cechą charakterystyczną tego modułu jest to, że nie musi on wykorzystywać wyłącznie brył, ale potrafi także operować np. na powierzchniach nie posiadających grubości. Możliwe jest też wykorzystanie obiektów innych typów, pochodzących z innych modułów oraz ich mieszanie.

==Part Design==
Najczęściej używany moduł, służący do projektowania obiektów 3D. Zasadniczą techniką projektowania jest BREP. Projektowane obiekty muszą być „mięsne”, tzn. posiadać zamknięte wnętrze. Oczywiście możliwe jest również wykonywanie działań logicznych CSG, ale są one wykonywane w inny sposób niż w module „Part”.

==Sketcher==
Moduł pomocniczy, szkicownik, głównie wykorzystywany do projektowania zarysów brył (tzn. zarysów do wyciągnięcia lub obrotu), szkiców głównych (np. zawierających główne linie symetrii i odniesienia, które będą później wykorzystywane przy projektowaniu elementu). Moduł jest w pełni parametryczny i relacyjny.

==TechDraw==
Narzędzie do tworzenia dokumentacji 2D. Jako niezależny program do rysowania 2D, w porównania nawet do LibreCAD, jest dość ułomny. Ale umożliwia semi-samoczynne utworzenie widoków, także przekrojów, z modelu 3D. Jednak należy się przygotować, że wykonanie pełnego, zgodnego z normami rysunku będzie dość pracochłonne. Zaletą jest samoczynna aktualizacja rysunku 2D (np. zarysów, wymiarów) przy modyfikacjach modelu 3D.
==Pozostałe moduły==
Modułów jest dużo. Zarówno dołączonych do programu, jak i dostępnych jako rozszerzenia. Zarówno umożliwiające tworzenie obiektów, np. kół lub listew zębatych, jak i eksport danych do programów obliczeniowych. Niektóre z nich są dość użyteczne. Inne nadal niedopracowane. Ale najważniejsze, że większość z nich jest nadal rozwijana.

=Wersje=
Program występuje w paru wersjach. Różnią się one stabilnością i stopniem dopracowania:
*0.21.2 – to poprzednia stabilna wersja. Miała swoje problemy, ale dość bezpiecznie dało się na niej pracować produkcyjnie.
*1.0 – to pierwsza oficjalnie dostępna nowa wersja, opublikowana w listopadzie 2025 r. po całych latach wprowadzania zmian i ulepszeń. Zawierała straszne ilości błędów i niedopracowań w porównaniu do poprzedniczki. Stanowczo odradzam. Zresztą w momencie pisania artykułu jest już przestarzała.
*1.1 – aktualna, oficjalna, stabilna wersja, w której poprawiono znaczną ilość nieprawidłowości z wersji 1.0. Chyba już można ją polecić osobom chcącym rozpocząć przygodę z tym programem.
*1.2 – wersja rozwojowa. Aktualnie rozwijane wersje dostępne są jako cotygodniowe kompilacje. Zdarzają się wpadki deweloperów. Ale zasadniczo nie ma tragedii i zwykle wersje 1.2.x pracują pod pewnymi względami „lepiej” niż oficjalne 1.1. Jednak z uwagi na niestabilność wpisaną w samą ideę powstania tej wersji, mogę ją polecić raczej osobom mającym już jakieś doświadczenie w pracy z FreeCADem.

Niestety mogą się zdarzyć niekompatybilności między wersjami. Np. nie wszystkie rysunki (modele 3D) z wersji 1.x będą się prawidłowo otwierać w wersji 0.21.2. Może się też zdarzyć, że rysunek z wersji 1.0 będzie miał problemy w 1.1 lub 1.2 i będzie wymagał trochę pracy, aby nie tworzyć komunikatów z ostrzeżeniami w linii komend przy każdym odświeżeniu widoku na ekranie...

=Wnioski=
Z tego programu korzystam prawie na co dzień.

FreeCAD nadal ma swoje problemy i będzie je miał. Każdy użytkownik dużego systemu CAD wie, że każdy duży system ma swoje problemy, nawet jeżeli kosztuje setki tysięcy PLN.

FreeCAD umożliwia dość bezpieczną pracę nawet z dość skomplikowanymi modelami. Dla niektórych najważniejsze będzie, że jest dostępny zupełnie za darmo.

Jednak jeżeli wykorzystuje się takie programy w celach zarobkowych, warto dobrowolnie wesprzeć ich projekty jakąś, nawet bardzo niedużą wpłatą.

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]

Testy i próby

2026-04-02T04:33:06Z

Szdowk:

CAD cz.1: wspomnienia i podstawy

2026-03-21T08:05:35Z

Szdowk: /* Wnętrzności */

CAD 1

==Wstęp==

Zaczynamy pewien przegląd oprogramowania ułatwiającego pracę, nazwijmy ich, projektantom. Tzn. osobom, które coś chcą zaprojektować, a niekoniecznie są inżynierami.

Oczywiście, na naszej stronie nie może się to odbyć bez biadolenia, czy też sentymentalnych wspomnień. Niektórzy nazywają to „kontekstem historycznym”.

Pierwszy komputer dostałem już w , 1986?, jeszcze w szkole podstawowej. Gumowe spektrum.

Wcześniej byłem już dość zapalonym modelarzem kartonowym, nastawionym na tworzenie własnych modeli. Jako fotoamator, byłem wyposażony w powiększalnik (Krokus Mini), więc drobne powtarzalne detale kopiowałem metodą fotograficzną. Kopiarki ksero nie były powszechne. Kopie były drogie. A w komercyjnych punktach ksero zwykle pracowały totalnie zajeżdżone maszyny sprowadzone z zachodnich złomowisk. Także wyposażenie komputera w drukarkę, nawet igłową, stwarzało zupełnie nowe możliwości.

Z perspektywy czasu, Spectrum było bardziej programowalnym kalkulatorem. W programach typu „The Artist” lub później „Art Studio” trudno było narysować coś użytecznego, z punktu widzenia projektowania.

Oczywiście były takie próby. Drukarka do Spectrum nijak nie była dla mnie dostępna, więc pozostawały eksperymenty z fotografowaniem ekranu. Mój telewizor spełniający funkcję monitora, Silelis 401, miał ekran mały, ale za to prawie zupełnie płaski. Z bardzo ostrym obrazem. Jednak były to próby, średnio udane.

O 3D w ogóle nie było mowy. Chyba jedynym programem, czy raczej zabawką, która w ogóle robiła coś w 3D był program VU-3D firmy Psion.

<div class="thumbline-center">
[[File:vu3d-1.jpg|thumb|256px|VU-3D w pełnej krasie (w oknie emulatora ZX Spectrum). Rysunek demonstracyjny. Siatka.]]
[[File:vu3d-3.jpg|thumb|256px|To samo z usuniętymi niewidocznymi krawędziami...]]
[[File:vu3d-2.jpg|thumb|256px|...i wycieniowane. Na tyle, na ile dało się to zrobić na Spectrum.]]
</div>

Jednak już jesienią 1989 r. rozpocząłem swoją przygodę z komputerami PC. Jeszcze jako nastolatek uczący się w LO. Mało tego, do dość luksusowego zestawu (EGA, monitor kolorowy, 2xFDD), udało mi się pożyczyć ze szkolnej pracowni komputerowej drukarkę.

Drukarka, Seikosha 1200 S, jak pamiętam, z interfejsem RS-232, w szkole nie bardzo miała z czym współpracować (Timexy i Meritum). Razem z drukarką pobrałem też kabel łączący którąś wersję Meritum z FDD, a w zasadzie wtyczki od niego, co mi potem długo wypominano… Cóż, drukarka potrzebowała kabla szeregowego, który sam wykonałem… Takie życie. Niniejszym pozdrawiam pana K. K. od informatyki i fizyki zarazem :)

[[File:biurko-1990.jpeg|350px|center|thumb|Moje biurko około 1990 r.]]

Ale do skorzystania z takiego zestawu było potrzebne oprogramowanie.

==AutoCAD cz. 1==

Ówczesna prasa komputerowa raczej skupiała się właśnie na AutoCADzie. A w zasadzie bardziej na zdjęciach ekranu z demonstracyjnym rysunkiem promu kosmicznego. Chyba żadne, z dostępnych w kioskach czasopism, nie podjęło na poważnie tematu wprowadzenia do tego programu. Dużym nakładem sił i środków nawet go zdobyłem… ale nie udało mi się go uruchomić…

AutoCAD do pracy wymagał koprocesora matematycznego, a ja go nie miałem. Moja znajomość angielskiego była krytycznie mała, a w polskiej prasie komputerowej jakoś nie doczytałem, a może nikt nie napisał, że koprocesor można emulować programowo.

Tak. Co prawda zastępowanie koprocesora emulatorem powodowało, że walory użytkowe oprogramowania drastycznie spadały (koprocesor przyspieszał działanie funkcji obliczeniowych nawet ponad 20 krotnie). Ale jak się nie ma co się lubi, to się lubi co się ma.

Problem musiał być rozwiązany (tzn. ambicja musiała być zaspokojona) przy użyciu innego programu.

==ProDesign 2==

W roku 1990 wybór nie był duży.

Co prawda w roku 1987, w 3 zeszycie Mikroklanu opisano program „Caddy”, jako najprostszy system CAD. Jednak nie był on dostępny ani legalnie, ani na giełdzie.

Na giełdzie, oprócz AutoCADa, dostępny był za to program ProDesign2. Aktualnie nikt o nim nie pamięta, a większość ludzi nawet o nim nie słyszała. Ale w tamtych czasach to był strzał w dziesiątkę. Przypomnę, że to był rok 1990.

[[File:prodesignii.jpg|500px|center|thumb|ProDesignII w oknie emulatora DOSa. Otwarty jeden z rysunków demonstracyjnych (f15c.pd1). Przegranie z 5-cio calowej dyskietki, a następnie uruchomienie tego programu zajęło prawie całą sobotę... W roku 2026 takie czynności nie są oczywiste.]]

To był dość dobry i prosty, DOSowy, program CAD 2D. Tzn. zamieniał komputer w deskę kreślarską i umożliwiał sprawne tworzenie rysunków dwuwymiarowych. Wektorowych.

Posiadał podstawowe funkcje graficzne (rysowanie linii, łuków itd.), a także opcje konstrukcyjne (czyli np. rysowanie linii równoległych, prostopadłych, pod zadanym kątem, stycznych, przecinających się itd.). Rysunki dawało się również łatwo modyfikować, linie skracać i przedłużać, zmieniać grubość, rodzaj…

Obecnie to standard, ale jak ktoś się przesiadał z linijki i ekierki, to było prawdziwe odkrycie.

Dzięki narzędziu do eksportu i importu plików DXF, rysunki dawało się też wymieniać z AutoCADem.

Program był łatwy do opanowania, ponieważ na ostatniej (trzeciej) dyskietce znajdowało się demo, będące w istocie interaktywnym "samouczkiem".

Ale to nie wszystko.

Ówcześnie, dostęp do ploterów był mocno ograniczony. Przeniesienie rysunku na papier było dość problematyczne. Zachodnie plotery były ekstremalnie drogie, potrzebowały dewizowych pisaków. A te krajowe, na wkłady od długopisu, obserwowało się tylko na zdjęciach w prasie i ew. na targach, o ile ktoś pojechał. "Poltik" chyba je produkował.

Tymczasem ProDesign 2 potrafił również drukować rysunki. W podanych rozmiarach (także 1:1) i w dobrych proporcjach. Na zwykłych drukarkach.

Jakość zależała od cierpliwości. Przy szybkim wydruku rysunki były szare i kanciaste, ale przy wydruku w trybie „fine”… wydruki nie ustępowały tym, wykonanym przez profesjonalnego kreślarza.

[[File:prodesign1990.jpeg|500px|center|thumb|Oryginalny wydruk pliku f15c.pd1 z 1989-1990 r. Papier nie był bielonym papierom xero, tylko tzw. papierem do maszyn do pisania. Słabo zniósł próbę czasu. Od góry widać margines skanera. Wysokość zdjęcia to dokładnie szerokość kartki A4.]]

W trybie „fine” można było uzyskać absolutnie nienaganny wydruk rysunku technicznego nawet na najprostszej drukarce 9-cio igłowej. Cała tajemnica polegała na mikro-przesunięciach głowicy (a na „IBM Graphics printer” było ich do dyspozycji co najmniej 4 różne, jak pamiętam). Każda linijka była drukowana wielokrotnie, przesunięta o trudno dostrzegalny kawałeczek za każdym razem. Miało to swoją cenę. Wydrukowanie kartki A4 z taką jakością, zależnie od stopnia komplikacji rysunku, zajmowało od 20 do 40 minut (PC XT 10MHz).

[[File:prodesign1990-2.jpeg|500px|center|thumb|Oryginalny wydruk f15c.pd1 z 1989-1990 r. Szczegół.]]

Z tym programem zaprzyjaźniłem się na dobrych parę lat.

W tym miejscu można jeszcze zrobić dygresję na temat drukarek igłowych. W latach ‘80, w systemie MS-DOS, kosztem czasu drukowania, programiści wyciskali z tych maszyn bardzo dużo.

Można wspomnieć np. o programie Pizazz+. To był program głównie służący do drukowania plików graficznych, znaczy obrazków. Dysponował sporą ilością formatów wejściowych. Potrafił również pracować jako program rezydentny, wywoływany z tła kombinacją klawiszy, i w tym trybie umożliwiał pobieranie i drukowania kopii ekranu (tzn. screenshotów).

Pizazz+, kosztem, jak pamiętam, 8-mio krotnego drukowania każdej linii, potrafił uzyskać na czarno-białej drukarce 9-cio igłowej co najmniej 6 odcieni szarości. Tak, że wydruki czarno-białe, niewiele różniły się jakościowo od zdjęć zamieszczanych w prasie. A porównując do popularnych dzienników były po prostu lepsze. Jednak wydrukowanie zdjęcia w najwyższej jakości na połowie formatu A4 (czyli A5 poziomo), zajmowało ponad 2 godziny (i 2x dłużej na całym formacie A4).

Na tym tle trudno było ukrywać rozczarowanie złą, zupełnie podstawową jakością wydruków grafiki na drukarkach igłowych w pierwszych wersjach MS Windows (2.x i 3.x)...

==AutoCAD cz. 2==

===Wprowadzenie===

Do AutoCADa wróciłem parę lat później. A w zasadzie zostałem do tego zmuszony. Tzn. nauka obsługi tego programu była obowiązkowa na pierwszym roku większości uczelni technicznych. Wydaje mi się, że początkowo poznałem wersję 8, a potem 10 (a może 10 i 12? już nie pamiętam).

Jednak powrót do AutoCADa odbywał się bardziej cywilizowanie, niż w pierwszym podejściu.

Do nauki mieliśmy na wydziale SiMR PW do dyspozycji komputery 386SX 16MHz, z koprocesorami, z SVGA (800x600), i ogromnymi, 19” monitorami (pamiętam, zestawy miały logo „ProSystem”). Do tego całe 4MB pamięci. To był już rok 1993, ale uwierzcie mi, to był nadal luksusowy zestaw. Co prawda w domu miałem już 286 12MHz (bez koprocesora), ale na rynku, wśród studentów, nadal królowały Xtki z Herculesami. 386DX kupiłem dopiero rok później, a na monitor kolorowy VGA oszczędzałem jeszcze ze dwa lata :D

Tak, wiem, w tym samym roku 1993, na rynku pokazał się pierwszy Doom, dla którego 386DX 33MHz było minimalnym wymaganiem, ale w Polsce, dla przeciętnego studenta, a nawet inżyniera, taka konfiguracja była po prostu kosmiczna.

Wracając do tematu, cywilizowany był nie tylko sprzęt, ale również wykładowcy (pozdrawiam panów J. B. i S. S.) i sposób oraz dogłębność przekazania wiedzy.
[[File:acad1a.jpg|500px|center|thumb|AutoCAD 12 w oknie emulatora MS-DOS. Plik demonstracyjny. Tutaj w rozdzielczości 640x480. Na liniach ukośnych widać pikselizację (np. na krawędziach skrzydła promu kosmicznego). Nie udało się na potrzeby niniejszego artykułu znaleźć starszej wersji AutoCADa. Optycznie, starsze wersje niewiele się różniły.]]

[[File:acad2.jpg|500px|center|thumb|A tu już 800x600. Wygląda dużo lepiej. W takiej rozdzielczości pracowaliśmy. Aby uzyskać rozdzielczość 1024x768 potrzebna by była lepsza karta graficzna (SVGA) i lepszy monitor... Warto zwrócić uwagę, że rysunek demonstracyjny przedstawiający prom kosmiczny jest już naprawdę grafiką 3D. To była nowość w wersji 12 jak pamiętam. Starsze wersje też zawierały demonstracyjny rysunek promu kosmicznego, ale był on dwuwymiarowy, tylko udawał 3D.]]

===Wnętrzności===

Niestety. Należy zacząć, od „bebechów” systemu.

A więc. System CAD składa się przede wszystkim z bazy danych. Ta baza danych zawiera informacje o „obiektach”. Te obiekty, to linie, łuki, punkty, okręgi itd., a w wersji 3D także podstawowe bryły (o 3D później, powiem kiedy). Te obiekty często są określane angielskim słowem „entity”.

Teraz dygresja: Niepoprawnie używam słowa „obiekt”. W programowaniu, czy też informatyce, oznacza ono zupełnie coś innego. Robię to, aby opis był bardziej zrozumiały dla nie-programistów. Mógłbym używać zamiast słowa „obiekt” np. zlepku słów „element rysunkowy”, ale za chwilę, przy grafice 3D, wpadlibyśmy w kolejną pułapkę nieprecyzyjności języka opisu, gdzie „element rysunku” to już nie jest linia, łuk itp., ale najczęściej cała bryła...

Do bazy danych jest dołączony zestaw narzędzi umożliwiających tworzenie, modyfikację lub interakcję pomiędzy tymi obiektami. Można je też grupować lub tworzyć między nimi więzy i zależności.

Podstawowym sposobem interakcji z systemem jest wiersz poleceń(!). Część popularnych funkcji jest dostępna z menu (cokolwiek to oznacza) dostępnego gdzieś dookoła graficznego podglądu naszej kreacji lub rysunku.

Taka architektura systemu CAD, implementowana na różnorakie sposoby, była stosowana co najmniej od lat 60-tych XX w. i jest stosowana do dziś. Będziemy o tym pisać w kolejnych częściach niniejszego cyklu.

===Implementacja===

Zgodnie z poprzednim podrozdziałem, w AutoCADzie komendy wydawało się w wierszu poleceń umieszczonym na dole ekranu. Najpopularniejsze komendy dostępne były również w górnym menu (głównie systemowe) i na bocznym pasku (głównie rysunkowe).

Jednak pozycje wybierane z menu były raczej skrótami do uproszczonych wersji poleceń. Aby uzyskać dostęp do wszystkich komend i ich opcji trzeba było się zaprzyjaźnić z wierszem poleceń.
Umożliwiał on bardziej precyzyjne i powtarzalne wykonywanie skomplikowanych operacji.

Wiersz poleceń ówczesnych wersji AutoCADa tak naprawdę był wierszem poleceń specjalizowanego interpretera języka LISP, a baza danych obiektów („entity”), ustrukturyzowaną listą owych obiektów. Dlatego listą, że w języku LISP nie było „tabel”, tylko „listy”.

Każde polecenie w systemie AutoCAD było funkcją napisaną w języku LISP.

Umożliwiało to oczywiście tworzenie przez użytkowników własnych funkcji, wykorzystujących funkcje już zdefiniowane zarówno przez autorów systemu jak i przez użytkownika.

Dzięki temu uzyskano bardzo wysoką elastyczność systemu CAD. Umożliwiającą pisanie całych specjalizowanych aplikacji w tym środowisku.

Podobne rozwiązania były standardem np. w systemach CAD na Unixowych stacjach roboczych. Ale w świecie PCtów nie było to normą i dawało sporą przewagę nad konkurencją.

Wykorzystanie wiersza poleceń nie przeszkadzało również w interakcyjności pracy z AutoCADem.

Po prostu takie pojęcie jak „interakcyjność” w zasadzie nie istniało. Nawet na poważniejszych komputerach niż miałem do dyspozycji w 1993 r., przerysowanie (odtwarzanie) skomplikowanego rysunku na ekranie zajmowało sekundy, a nawet dziesiątki sekund. Polecenia wydawało się ostrożnie i po głębokim przemyśleniu jaki będą miały skutek. Co z tego, że niefortunne polecenie można było cofnąć, kiedy zajmowało to czasem parę minut.

Do dziś pamiętam, że nieprawidłowe zaokrąglenie ostrych krawędzi we współcześnie nie-bardzo skomplikowanej bryle 3D (coś na kształt karbowanej butelki od wody mineralnej) trwało ponad 5 minut, a cofnięcie tej operacji niewiele krócej… Na tych super-zestawach, jakie mieliśmy do dyspozycji na uczelni.

Pomijając same obliczenia 3D, trzeba pamiętać, że dostępne komputery nie miały żadnej akceleracji sprzętowej tworzenia grafiki. Pozycja każdego pojedynczego piksela z którego składały się linie, łuki itd. musiała być wyliczona przez oprogramowanie „na piechotę”. Na głównym (jedynym), jednordzeniowym procesorze. Np. odtworzenie na ekranie całego demonstracyjnego rysunku rzutu piętra projektu budynku zajmowało około minuty…

[[File:acad3.jpg|500px|center|thumb|To właśnie sławny rysunek (fragment), podczas przerysowania którego można było pójść na kawę (jeżeli pracowało się na komputerze XT z emulatorem koprocesora). Albo można było usiąść i w skupieniu podziwiać jak powolutku "kaligrafują się" napisy tworzone z wektorowych czcionek.]]

==Podsumowanie==

Proste systemy CAD, jak np. ProDesign 2, przyzwyczajały do pewnej sprawności tworzenia rysunku. Oczywiście, zapewniały tylko grafikę 2D, ale pomimo wszystkich ograniczeń, praca z nimi była po prostu dużo łatwiejsza. Oczywiście nie wszystko dało się w nich osiągnąć. Nie było mowy o tworzeniu własnych funkcji. Jednak AutoCAD był pewnym wyzwaniem. I dla projektanta i dla komputera.

Szczęśliwie technologia szła szybko naprzód i… co się działo dalej zobaczymy w kolejnej części tej serii artykułów.

Część następna: [[CAD cz.2: technika 2D]].

Tekst i zdjęcia: Szymon Dowkontt

[[Strona główna|Powrót do "Strony głównej"]]

[[Wydanie 2026|Powrót do "Wydania 2026"]]

[[category: CAD CAM CAE]]
[[category:Komputery]]